Çeşmin ki gâhî kendüyi mestâne gösterir
Sarhoş gözün tespihi kadehe, aklın ağırbaşlılığını deliliğe ve gönülleri av tanesine dönüştürmesi.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Çeşmin ki gâhî kendüyi gösterir
Dest-i sebhayı peymâne gösterir
Gamzen alınca destine
cünbiş-i dîvâne gösterir
Uşşâk ile muâmele itse tegâfülün
Her âşinâ nigâhını bîgâne gösterir
Zülfün ki ukde bend ola dâmında dillere
fitne içün dâne gösterir
Çeşmin nazîre söylese sihr-i beyâna ger
Cevrî-i gösterir
1Gözün kimi zaman kendini sarhoş gibi gösterir.
2Takva elindeki tespihi şarap kadehi gibi gösterir.
3Gamzen naz zincirini eline alınca
4Aklın ağırbaşlılığını delice bir hareket gibi gösterir.
5Aldırmazlığın âşıklarla ilişki kurduğunda
6Her tanıdık bakışı yabancı gibi gösterir.
7Saçın, tuzağındaki gönüllere düğüm bağlayınca
8Fitne uğruna Hüma kuşunu avlayacak tane gösterir.
9Gözün, söz büyüsüne bir nazire söylese
10Onu nükte tartan söz ustası Cevrî’ye gösterir.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Cevrî İbrâhîm Çelebi adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel “gösterir” redifiyle görünüşü sürekli tersine çevirir: tespih kadeh, ağırbaşlı akıl delilik, tanıdık bakış yabancı olur. Zülüf gönülleri düğümleyip Hüma’yı bile avlayacak bir tane hazırlar. Son beyitte gözün söz büyüsü, mahlas sahibi Cevrî’yi muhatap alan şiirsel bir nazireye dönüşür.