Çıktım Yücesine Seyran Eyledim

Dadaloğlu yüksekten baktığı coğrafyayı Ceber, Kaman, Akdağ, Yozgat, Kırşehir, Niğde, Bor, Kayseri ve Erciyes adlarıyla dolaşır. Çayır, bahçe, gül, bülbül ve kar görüntülerine ayrılık acısı karışır; şair göç istemediğini, fakat yolların yabancı ellere çıktığını söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Çıktım yücesine seyran eyledim

   Ceber özü çayır çimen görünür

   1Çıktım yücesine seyran eyledim.

   2Ceber özü çayır çimen görünür.

   Yüksekten seyretme hareketi şiirin coğrafi bakışını kurar. Ceber özünün çayır ve çimenle görünmesi, anlatıcının ilk durağını geniş, yeşil ve uzaktan seçilen bir manzaraya dönüştürür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir firkat geldi de coştum ağladım

   Al yeşil bahçeli kaman görünür

   1Bir firkat geldi de coştum ağladım.

   2Al yeşil bahçeli kaman görünür.

   Ayrılık duygusu anlatıcıyı ağlatırken uzakta kırmızı ve yeşil bahçeleriyle Kaman belirir. İçteki hüzünle dışarıdaki canlı renkler yan yana getirilerek gurbetin çelişkisi güçlenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Şaştım hey Allah’ım ben de pek şaştım

   Devrettim Akdağı Buruğa düştüm

   1Şaştım hey Allah’ım ben de pek şaştım.

   2Devrettim Akdağı Buruğa düştüm.

   Şaşkınlık doğrudan Allah’a seslenişle büyür; Akdağ’ı dolaşıp Buru’ya düşmek ise bu duyguyu gerçek bir yol güzergâhına bağlar. Şair bakmaktan yol almaya geçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yozgat’ın üstüne bir ateş saçtım

   Yanar oylum oylum duman görünür

   1Yozgat’ın üstüne bir ateş saçtım.

   2Ateş yanar; duman öbek öbek görünür.

   Yozgat üzerine saçılan ateş, öbek öbek yükselen dumanda görünür bir sonuç kazanır. Manzara burada sakin seyir olmaktan çıkar; yanma ve dumanla kuşatılmış sert bir görüntüye dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Biter Kırşehr’inin gülleri biter

   Çığrışır dalında bülbüller öter

   1Biter Kırşehr’inin gülleri biter.

   2Çığrışır dalında bülbüller öter.

   Kırşehir’in tekrar tekrar biten gülleri süreklilik duygusu verir; dallardaki bülbüllerin çığrışması bu çoğalmayı sesle tamamlar. Şehir, şiirde canlı bir bahçe olarak belirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ufacık güzeller hep yeni yeter

   Güzelin kaşında keman görünür

   1Küçücük güzellerin hepsi yeni yetişir.

   2Güzelin kaşında keman görünür.

   Yeni yetişen küçük güzeller insan manzarasını gençlikle doldurur. Kaşın kemana benzetilmesi, bu toplu görüntüyü tek bir yüz ayrıntısında yoğunlaştıran tanıdık güzelleme imgesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Gönül arzuladı Niğde’yi Bor’u

   Günbegün artmakta yiğidin zâri

   1Gönül arzuladı Niğde’yi Bor’u.

   2Yiğidin iniltisi gün geçtikçe artıyor.

   Gönlün Niğde ile Bor’u istemesi coğrafyayı duygusal bir hedefe çevirir. Yiğidin iniltisinin her gün artması, bu yerlere yönelen arzunun kavuşmayla değil acıyla büyüdüğünü gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Çifte bedestanlı koca Kayseri

   Erciyas karşında karlı görünür

   1Çifte bedestanlı koca Kayseri.

   2Karşıdaki Erciyes karlı görünür.

   Çifte bedesteniyle Kayseri ticari ve büyük bir şehir olarak anılır; karşıdaki karlı Erciyes bu beşerî zenginliğe kalıcı bir tabiat işareti ekler. İki görüntü aynı ufukta birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Der DADALOĞLU’yum zatıdan zatı

   Çekin ağırlayın gökçe kır atı

   1DADALOĞLU, kaynakta ‘zatıdan zatı’ diyerek söyler.

   2Çekin ağırlayın gökçe kır atı.

   Mahlasın ardından gelen çözümsüz “zatıdan zatı” sözü kimlik bildirimini kapalı bırakır. Gökçe kır atın hazırlanması ise durgun seyri bitirip yeni bir yolculuğun eşiğini kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Göçmek değil bizim ilin muradı

    Ağyara gidecek yollar görünür

    1Göçmek değil bizim ilin isteği.

    2Yabancılara gidecek yollar görünür.

    Şair kendi ilinin göçmek istemediğini açıkça söyler; buna karşılık yolların yabancı ellere uzanması istemsiz ayrılığı mümkün kılar. İstek ile zorunlu yön değişimi arasındaki gerilim kapanışı taşır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle