Çitin Ucu Değirmi

Üç kıta ve üç nakarat, Güllü’ye soruları; sürmeli göz ile sedef düğmeleri, al oyayı, komşuların duyma korkusunu, düşen parayı ve karşılıksız sevda derdini anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Çitin ucu değirmi

   Kız adın Güllü değil mi

   Beni dertlere salan

   Senin derdin değil mi

   1Çitin ucu değirmi

   2Kız, adın Güllü değil mi?

   3Beni dertlere salan

   4Senin derdin değil mi?

   Çitin yuvarlak ucu Güllü adına yönelen soru için gündelik bir başlangıç sağlar. Anlatıcıyı derde salanın karşısındaki kişinin derdi olup olmadığı sorulur; ad, sebep ve duygu art arda sorularla kesin cevap verilmeden bırakılır.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Aman aman sürmeli yavrum

   Göğsü sedef düğmeli yavrum

   1Aman aman, sürmeli yavrum

   2Göğsü sedef düğmeli yavrum

   İlk nakarat sürmeli sevgiliye “yavrum” diye seslenir ve göğüsteki sedef düğmeleri ayırt edici ayrıntı yapar. Göz süsü ile giysi süsü, Güllü’ye yönelen merakı bedensel ve maddi iki işarette toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Çitin ucu al oya

   Kurbanım sizin soya

   Akşam sabah gel geçme aman

   Az kala komşular duya

   1Çitin ucu al oya

   2Kurbanım sizin soya

   3Akşam sabah gel geçme, aman

   4Az kala komşular duya

   Çit ucundaki al oya, anlatıcının sevgilinin soyuna kurban olma sözüne bağlanır. Akşam sabah gelip geçmenin komşularca duyulmasından korkulması, yakınlık isteğini mahalle gözetimi ve gizlilik baskısıyla sınırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Aman aman sürmeli yavrum

   Göğsü sedef düğmeli yavrum

   1Aman aman, sürmeli yavrum

   2Göğsü sedef düğmeli yavrum

   İkinci nakarat, komşuların duyma ihtimalinden sonra sürmeli gözleri ve sedef düğmeleri yeniden anar. Aynı iki dize gizli geçiş sahnesini tanınabilir sevgili görünüşüyle bağlayarak orta bölümün ezgisel dönüşünü kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Çitin ucunda para

   Fırladı gitti yere

   Ne sevdim ne sevildim

   Az kala derdinden öle

   1Çitin ucunda para

   2Fırladı gitti yere

   3Ne sevdim ne sevildim

   4Az kala derdinden öle

   Çitin ucundaki para yere fırlar; anlatıcı ne sevdiğini ne de sevildiğini söyleyip neredeyse dertten öleceğini bildirir. Düşen para ile karşılıksızlık hükmü, elde tutulamayan değer ve ilişkinin kaybı arasında açık uçlu bir yakınlık kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Aman aman sürmeli yavrum

   Göğsü sedef düğmeli yavrum

   1Aman aman, sürmeli yavrum

   2Göğsü sedef düğmeli yavrum

   Son nakarat ölüm sınırına varan dertten sonra sürmeli, sedef düğmeli sevgili görüntüsünü üçüncü kez geri getirir. Değişmeyen sesleniş, anlatıcının “ne sevdim ne sevildim” inkârına rağmen bellekte kalan kişiyi görünür tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle