Dağlar ile taşlar ile

Dağları, kuşları, peygamberleri ve bütün varlığı ortak bir zikrin içine çağıran; tabiatla insanın sesini birleştiren yedi dörtlüklük ilahi.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dağlar ile taşlar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   Seherlerde kuşlar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Dağlarla ve taşlarla birlikte

   2Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   3Şafak vakti kuşların sesine katılarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Şair yalnız başına dua etmiyor; dağları, taşları ve kuşları kendi sesine ortak ediyor. Seher vakti, tabiatın uyanışıyla iç uyanışın kesiştiği an oluyor; zikir insanın ağzından çıkıp bütün manzaraya yayılıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sular dibinde mâhî ile

   Sahralarda âhû ile

   Abdal olup yâ Hû ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Suların altındaki balıklarla

   2kırlardaki ceylanlarla birlikte

   3bir derviş olup ‘Yâ Hû’ diyerek

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Su altından uçsuz bucaksız kırların ortasına uzanan dörtlükte hiçbir canlı ibadetin dışında kalmıyor. ‘Abdal olmak’, bu büyük koroda öne çıkmak değil sadeleşip diğer varlıklarla aynı çağrıya katılmak demek.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gökyüzünde İsa ile

   Tûr Dağı’nda Mûsâ ile

   Elindeki asâ ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Gökyüzündeki İsa ile

   2Tûr Dağı’nda vahye erişen Musa ile

   3onun elindeki asa mucizesini anarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   İsa’nın göğe yükselişiyle Musa’nın dağdaki buluşması tek dörtlükte birleşiyor. Coğrafya değişse de çağrının yönü aynı: Yunus, peygamber kıssalarını geçmişte kalmış hikâyeler değil bugünkü zikre eşlik eden canlı hatıralar olarak kuruyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Derd-i aşkın Eyyûb ile

   Gözü yaşlı Yâkub ile

   Ol Muhammed mahbûb ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Aşk derdine sabreden Eyyûb ile

   2özlemden gözleri yaşaran Yakup ile

   3Senin sevgilin olan Muhammed ile birlikte

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Eyyûb sabrı, Yakup ayrılık gözyaşını, Muhammed ise sevgiyi taşıyor. Yunus kendi duygusunu bu üç büyük anlatının yanına yerleştirirken acıyı kişisel bir yakınma olmaktan çıkarıp insanlığın ortak kulluk diline bağlıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hamd ü şükrullah ile

   Vasf-ı Kul hüvallah ile

   Dâimâ zikrullah ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Övgü ve şükürle

   2‘De ki: O Allah birdir’ ayetini anarak

   3Allah’ı sürekli hatırda tutarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Bu dörtlük şiirin eylemini açıkça adlandırıyor: Hamd, şükür ve zikir. Tekrar edilen çağrı, yalnız estetik bir nakarat değil şiirin anlattığı zikrin bizzat kendisi; okur da her dönüşte bu ritme katılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bilmişim dünya hâlini

   Terk ettim kîl ü kâlini

   Baş açık ayak yalını

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Dünyanın geçici ve oyalayıcı hâlini anladım.

   2Onun bitmeyen dedikodusunu ve boş sözünü bıraktım.

   3Başım açık, ayağım çıplak ve gösterişsiz biçimde

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Dünyayı bilmek burada daha çok bilgi biriktirmek değil, gürültüsünü terk edebilmektir. Baş açıklığı ve çıplak ayak, yoksunluktan çok araya unvan, eşya ve gösteriş koymadan çıkılan yalın yolculuğu görünür kılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Yunus okur diller ile

   Kumrular bülbüller ile

   Hakk’ı seven kullar ile

   Çağırayım Mevlâm seni

   1Yunus bütün diller ve seslerle okur.

   2Kumrularla, bülbüllerle birlikte

   3Hakk’ı seven insanlara katılarak

   4Sana sesleneyim, ey Rabbim.

   Başlangıçtaki kuşlar finalde yeniden geliyor ve şiiri dairesel biçimde kapatıyor. Yunus’un dili tek başına yeterli değil; kumrunun sesi ve başka sevenlerin nefesiyle çoğaldığında dua kişisel olmaktan çıkıp ortak bir ezgiye dönüşüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle