Dîdâr-ı Hak Tâlibleri Devrân İderler Hû ile

Fahrî, Hû ile devranı kalp pasını temizleyen, başka sevgileri gideren ve Hakk'ın sırlarına yönelten hareket olarak anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dîdâr-ı Hak tâlibleri devrân iderler Hû ile

   ‘Îyd-i visâl ‘âşıkları devrân iderler Hû ile

   1Hakk'ın yüzünü arayanlar Hû ile devran eder;

   2kavuşma bayramının âşıkları Hû ile devran eder.

   Açılış beyti, Hakk’ın yüzünü arayanlarla kavuşmayı bayram sayan âşıkları aynı devranda birleştirir. Her iki dizedeki ‘Hû ile’ redifi, arayış ile vuslat sevincini ses ve dönme hareketi bakımından ortak bir ritme bağlar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kalb pasını pâk itmege dîdâr-ı Hakkı görmege

   Esrâr-ı Hakka irmege devrân iderler Hû ile

   1Kalbin pasını temizlemek, Hakk'ın yüzünü görmek

   2ve Hakk'ın sırlarına erişmek için Hû ile devran ederler.

   İkinci beyit devranın üç amacını basamaklandırır: kalbin pasını temizlemek, Hakk’ın yüzünü görmek ve sırlara erişmek. İlk dizedeki arınma iç hazırlığı, ikinci dizedeki görme ve erişme ise bu hazırlığın yöneldiği manevî ufku kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Her kim ider zikr-i Hudâ dilden gider hubb-ı sivâ

   Anuñ içün subh u mesâ devrân iderler Hû ile

   1Allah'ı ananın gönlünden başka sevgiler gider;

   2bu yüzden sabah akşam Hû ile devran ederler.

   Üçüncü beyitte Allah’ı anmak, gönülden ‘hubb-ı sivâ’yı yani Hakk dışındaki sevgileri giderir. ‘Subh u mesâ’ zaman ifadesi devranı tek bir ana değil sabah akşam süren bir pratiğe yayar; redif bu sürekliliği sesle duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dervîş Muhammed Halvetî Hakdan bilür bu ‘izzeti

   Cümle Muhammed ümmeti devrân iderler Hû ile

   1Derviş Muhammed Halvetî bu değeri Hakk'tan bilir;

   2Muhammed ümmetinin bütünü Hû ile devran eder.

   Son beyit Derviş Muhammed Halvetî adını açıkça anar ve bu değerin Hakk’tan bilindiğini söyler. İkinci dize çerçeveyi bütün Muhammed ümmetine genişletir; yorum, adı geçen kişiyi kaynak dışı bir biyografik kimlikle özdeşleştirmeden yalnız beyitteki genişlemeyi izler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle