Dîdâr-ı Hak Tâlibleri Hakkı Gelüñ Zikr İdelim

Fahrî, gönül aynasını parlatan ve damlayı okyanusa dönüştüren toplu zikre çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dîdâr-ı Hak tâlibleri Hakkı gelüñ zikr idelim

   Bezm-i visâl ‘âşıkları Hakkı gelüñ zikr idelim

   1Hakk'ın yüzünü arayanlar, gelin Hakk'ı analım;

   2kavuşma meclisinin âşıkları, gelin Hakk'ı analım.

   Açılış beyti iki grubu çağırır: Hakk'ın yüzünü isteyenler ve kavuşma meclisinin âşıkları. “Gelüñ” çoğul buyruğu şiiri baştan bir davete çevirir; zikir tek başına yapılan bir iş değil, toplanmayı gerektiren bir eylem olarak kurulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kim ki ider zikr-i Hudâ dilden gider hubb-ı sivâ

   Mir’ât-ı dil bulur cilâ Hakkı gelüñ zikr idelim

   1Allah'ı ananın gönlünden başka sevgiler gider;

   2gönül aynası parlar, gelin Hakk'ı analım.

   İkinci beyit zikrin işleyişini iki aşamada anlatır: önce başka sevgiler gönülden çıkar, sonra ayna parlar. Boşaltma ile parlatma aynı sürecin iki yüzüdür; ayna imgesi gönlü ancak temizlendiğinde bir şey gösteren yüzey yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nutfe iken insân iden katre iken ‘ummân iden

   Dertlilere dermân iden Hakkı gelüñ zikr idelim

   1Damlayken insan eden, katreyken okyanus eden,

   2dertlilere deva veren Hakk'ı gelin analım.

   Üçüncü beyit üç dönüşümü arka arkaya sıralar: damla insana, katre okyanusa, dert devaya. Küçük olanın büyütülmesi ortak kalıptır; çağrının gerekçesi böylece anılanın adı değil, yaptığı büyütme işi olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dil-hânesi ma‘mûr olur mahzûn gönül mesrûr olur

   Hep zâkirîn mebrûr olur Hakkı gelüñ zikr idelim

   1Gönül evi bayındır, üzgün gönül sevinçli olur;

   2bütün zikredenler kabul görür, gelin Hakk'ı analım.

   Dördüncü beyit gönlü bir ev olarak imar eder ve üzgünü sevinçliye çevirir. Üçüncü kavram olan “mebrûr”, zikredenlerin kabul görmesini bildirir; onarım, duygu değişimi ve kabul aynı beyitte birbirini izler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Müznibleri ‘afv eyleyen ‘isyânları mahv eyleyen

   Bu Fahrîyi sahv eyleyen Hakkı gelüñ zikr idelim

   1Günahkârları bağışlayan, isyanları silen,

   2bu Fahrî'yi ayıltan Hakk'ı gelin analım.

   Son beyit üç fiili sıfat gibi kullanır: bağışlayan, silen, ayıltan. “Sahv” sözcüğü sarhoşluktan uyanmayı imler ve şair kendi adını bu üçüncü fiilin nesnesi yapar; genel bağışlama, tek kişilik somut bir örneğe iner.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle