Ey Sadık Âşıklar
Üftâde sadık âşıkları dosta doğru birlikte yürümeye çağırır. Peygamberler, erenler, Kur’an’daki vaat ve zikir dili kavuşma umudunu besler; ayrılığa düşen şair Tanrı’dan vuslat ister.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Ey âşıkân-ı
Gel gidelim dostdan yana
1Ey sadık âşıklar.
2Gel gidelim dosttan yana.
- 2
Dostun cemâlin görmeğe
1Dostun yüzünü görmek için.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Dostun güzelliğini görme arzusu gelecekteki bir güne bağlanır. Nakarat, kesin tarih vermeden kavuşma umudunu canlı tutan dua cümlesidir. Yüzü görme isteği, zamanını Hakk’ın belirlediği bir vuslat beklentisine dönüşür.
- 3
Cümle resûlü
Hem âşık u
1Bütün elçiler ve peygamberler.
2Hem âşık hem de sancağın sahibidir.
Bütün peygamberlerin hem âşık hem sancak sahibi sayılması, aşk yoluna peygamberî bir örnek kazandırır. Manevî otorite sevgiyle birlikte anılır.
- 4
Derdlilere ire devâ
1Dertlilere çare erişsin.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Dertlilere çare ulaşması dileği, kavuşmanın yalnız şair için değil acı çeken topluluk için istenmesini sağlar. Umut, kişisel sınırı aşarak ortak kurtuluşa genişler.
- 5
Destûr ola ol illere
Sevgi düşe gönüllere
1O diyarlara gitmek için izin çıksın.
2Gönüllere sevgi dolsun.
O diyarlara gitmek için izin, gönüllere ise sevgi düşmesi istenir. Dış yolculuğun kapısı ile iç hareketin başlaması aynı ilahî destura bağlanır.
- 6
Dostun cemâlin görmeğe
1Dostun yüzünü görmek için.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Sevgilinin yüzünü görme isteği tekrarlandığında yolculuğun gerçek hedefi belirginleşir. Varmak, bir yere yerleşmekten çok ilahî güzelliği seyretmektir.
- 7
Kur’an’da va’de eyledi
Âşıkları hep
1Kur’an’da bunu vaat etti.
2Âşıkları hep ağırladı.
Kur’an’daki vaat âşıklara kurulmuş bir şölen gibi anlatılır. Kutsal söz, gelecekteki kavuşmayı hem güvence hem de coşkulu ağırlanma olarak çerçeveler.
- 8
Cemâline yol eyledi
1Güzelliğine bir yol açtı.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Tanrı’nın güzelliğine açılan yolun yine ilahî iradeyle kurulması vurgulanır. Âşık, hedefi kendi başarısıyla ele geçiren değil kendisine yol açılan kişidir.
- 9
Âşıklara vuslat olan
Mü’minlere gurbet olan
1Âşıklar için kavuşma olan.
2Müminlere gurbet olan.
İki dize kavuşma ile gurbeti karşı karşıya getirir: vuslat âşıklara, gurbet müminlere bağlanır. Eksiltili “olan” yapıları bir olayın zamanını ya da sonucunu belirtmediğinden yorum bu karşıtlıkla sınırlı tutulur.
- 10
Sâdıklara izzet olan
1Sadıklara onur veren.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Sadıklara onur verecek gün düşüncesi, bağlılığın karşılıksız kalmayacağına dair güven yaratır. Nakarat bu ödülü sevgiliye götürülme dileğiyle somutlaştırır.
- 11
Dost yolunun erenleri
Zikr ile dolu dilleri
1Dost yolunda yürüyen erenler.
2Dilleri zikirle doludur.
Dost yolunun erenleri dillerini zikirle doldurmuştur. Yolun işareti olağan konuşma değil, sevgiliyi sürekli hatırda tutan söz düzenidir. Erenlerin dili, yol aidiyetini ses ve tekrar yoluyla görünür kılar.
- 12
Hak’dandürür haberleri
1Hakk’tandır haberleri.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Erenlerin haberinin Hakk’tan geldiği belirtilerek zikirleri güvenilir kılınır. Talip, kavuşma yolunu doğrudan bu manevî tanıklardan öğrenir.
- 13
ÜFTADE düşmüş firkate
İrgüre Allah vuslata
1ÜFTADE düşmüş ayrılığa.
2Allah onu kavuşmaya eriştirsin.
Üftâde mahlası ayrılığa düşmüş kişi olarak görünür ve Tanrı’dan kendisini vuslata eriştirmesini ister. Şiirin toplu çağrısı sonlara doğru şahsî duaya dönüşür.
- 14
Müminler ile izzete
1Müminlerle birlikte onura eriştirsin.
2Bir gün bizi ona ulaştırsın.
Müminlerle birlikte onura erme dileği, tek başına kurtuluş yerine cemaatle kavuşmayı seçer. Son nakarat bütün şiiri ortak bir varış umuduyla kapatır.
Metnin kaynağı
Üftâde mahlası gövdede görünür ve bağımsız bir okuyucunun kaynakla birebir karşılaştırmasıyla doğrulanmıştır.
Atıf kanıtını aç ↗Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Üftâde, basılı No. 3, PDF 208–209; 14 birim/28 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Ey dostlarım tanman banaÜftâde · Gurbet ve asla dönüş ilahisi→
Sadık âşıklara yöneltilen toplu çağrı, dost yönünde ortak bir yolculuk başlatır. “Gel gidelim” sözü bireysel özlemi birlikte yürünecek manevî yola dönüştürür.