Tabiat şiirleri

Divan şiirinde tabiat bakılan bir şey değil, kullanılan bir sözlüktür. Gül sevgilidir, bülbül âşıktır, servi boydur; şair bahçeye çıkmadan da bahçeyi yazabilir. Bu bir eksiklik değil, bilinçli bir düzendir — manzara ortak bir dilin işaretlerinden kuruludur.

Tanzimat'la birlikte göz açılır. Abdülhak Hâmid Tarhan çölü, denizi ve geceyi doğrudan gözlemle yazar; “yere inmiş göğe benzerdi deniz” dizesinde artık mazmun değil, gerçekten bakılmış bir manzara vardır.

Modern şiirde tabiat üçüncü bir işlev kazanır: iç hâlin karşılığı olur. Ahmet Hâşim'de akşamın kızıllığı bir saatin değil, bir ruh hâlinin rengidir. Bu sayfadaki şiirler doğanın nasıl sırayla sözlük, manzara ve ayna hâline geldiğini izliyor.