Dumanlıdır Aladağ’ın alanı
Aladağ yaylasını pınarı, çimendeki mendili ve cirit oynayan yiğitleriyle sayan; her dörtlüğü “ola mı / ala mı” sorusuyla kapatıp sonunda dağın adına varan dört dörtlüklü koşma.
- 1
Dumanlıdır Aladağ’ın alanı
Ortasında sarı çiçek savranı
Yiğit durağı da aslan yatağı
Dilberleri hep de böyle ola mı.
Günümüz Türkçesi +
1Aladağ’ın düzlüğü dumanla kaplı.
2Ortasında sarı çiçek yayılmış.
3Hem yiğidin konağı hem aslanın yatağı.
4Dilberleri her yerde böyle midir?
- 2
Pınarında bir yenice sağlık var
Çimeninde ıstar görmüş yağlık var
Kızlarında bir başkaca ağlık var
Irmağı da şu dağların ala mı.
Günümüz Türkçesi +
1Pınarında yeni bir dirilik var.
2Çimeninde tezgâhtan çıkmış bir mendil var.
3Kızlarında başka türlü bir aklık var.
4Irmağı da şu dağların alacası mıdır?
Dörtlük yorumu +
Pınardaki dirilik, çimende bulunan dokuma mendil ve kızların aklığı aynı listede sayılıyor. Yayla burada manzara değil envanter; sahip olunan her ayrıntı kaybedilebilecek bir şey olarak yazılıyor.
- 3
Koç yiğitler cirid oynar dölekte
Geyikleri yaylım eder saylakta
Bir koku var toprağında ırmakta
Gözüm yaşı tavarında kala mı.
Günümüz Türkçesi +
1Yürekli yiğitler düzlükte cirit oynuyor.
2Geyikleri kayalık otlakta otluyor.
3Toprağında ve ırmağında bir koku var.
4Gözümün yaşı davarında mı kalsın?
Dörtlük yorumu +
Cirit oynayan yiğitlerle otlayan geyikler aynı düzlüğü paylaşıyor, sonra toprakla ırmağın kokusu geliyor. Son dize bu bolluğa gözyaşını karıştırıyor: manzaranın içinde ağlayan biri var.
- 4
Dadal’ım der binbir dağı gezerim
Aladağ’da bir yapılı gözlerim
Hak vergisi şıvgalardan ezerim
Bağışla gör mor sümbüllü Ala’mı
Günümüz Türkçesi +
1Dadal’ım der: bin bir dağı gezerim.
2Aladağ’da bir yapılı yer gözlerim.
3Hakk’ın verdiği taze filizlerden ezerim.
4Bağışla da gör, mor sümbüllü Ala’mı.
Dörtlük yorumu +
Bin bir dağ gezen şair yalnız Aladağ’da “bir yapılı” bir yer gözlüyor. Dörtlüklerin redifi “ola mı, ala mı, kala mı” derken sonunda dağın kendi adına, “Ala’mı”ya varıyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak’taki 143763 numaralı sürüm esas alındı; sayfa kaynak olarak Millî Folklor dergisindeki “İskâna Direnen Kimlik: Dadaloğlu’nun Coğrafyası” yazısını gösterir. Kaynakta bazı dize sonlarında bulunan nokta işaretleri korundu; “ala mı / Ala’mı” yazımındaki ikilik de değiştirilmedi. Yalnız kesme işareti tipografik biçime (’) getirildi.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Dörtlük yorumu +
Aynı düzlük hem yiğidin durağı hem aslanın yatağı; şiir yeri tek bir sahiple tanımlamıyor. Dördüncü dize soruya dönerek övgüyü kesiyor, bu güzelliğin başka yerde tekrarlanmasından kuşku duyuyor.