Hüzün şiirleri

Servet-i Fünûn şiirinde hüznün sebebi sorulmaz, hâli tarif edilir. Tevfik Fikret'in “Küçük, muttarid, muhteriz darbeler” diye açılan Yağmur'u bunu biçimiyle yapar: aynı dizeler başta ve sonda tekrarlanır, şiir anlattığı damlanın düzenine dönüşür. “Sâkin bir akşamın tütuk-i erguvânını” diye başlayan sone ise manzarayı sonunda içeri alır — akşam artık dışarıdaki bir vakit değil, şairin hâlinin adıdır. Cenab Şahabeddin bu sebepsizliği başlığa taşır: şiirin adı kimin için ağlandığının bilinmediğini baştan söyler.

Tanzimat gazelinde ise hüzün bir mizaç değil, dünyanın kuralıdır. Recaizade Mahmut Ekrem'in “Zannetme gam-ı dehrden âzâd olacaksın” diye açılan gazeli baştan sona bir kehanet dizisidir: makam da eğlence de güzellik de kendi tersine bağlanır. Burada keder bir duygu durumu olarak değil, mantıklı bir sonuç olarak ileri sürülür.

Ahmet Hâşim'de aynı kelime bir aidiyet ölçüsüne dönüşür. “Denizlerden” diye başlayan O Belde'de melâli anlamak bir kuşağa dâhil olmanın şartıdır; anlamayanlar dışarıda bırakılır ve şiir, hüznü paylaşanların ancak hayalde bulunabilen bir ülkeye sürgün olduğunu söyler. Hüzün bir acı değil, bir mensubiyettir.

Orhan Veli hüznü tanımlamayı bırakıp adresini verir. “Mektup alır, efkârlanırım” diyen şiirde üç ayrı sebep tek sonuca çıkar, sonunda kesinleşen tek şey bir semt ve bir türküdür. “Handan, hamamdan geçtik” diye başlayan Giderayak ise daha ileri gider ve hüznü teselli için icat edilmiş bir şey sayar. Bu sayfadaki şiirler aynı kelimenin hava durumu, kural, aidiyet ve alışkanlık olarak dört ayrı kuruluşunu bir arada gösteriyor.