Tâmât/Hilâl-i Seher

Seher hilâlinin örtülü yüzü bulut, sis, su ve sönük yıldızlar arasından sorgulanır. Işık hiçbir zaman yalın bir aydınlanma değildir; gülüş, ağlayış ve sessizlik iç içe geçerek sabahı görünme ile saklanma arasındaki kararsız an olarak kurar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zemîn; zemîn geçiyor feyz-i pür-celâl-i seher?..

   Ne ulviyâne gezer lücce-i meâl-i seher!..

   Nedir taraf taraf atlar güler hayâl-i seher?..

   Bakın bakın ne müessir şu levh-i âl seher!!

   Dimâ-ı feyze gömülmüş yazık cemâl-i seher!..

   Nedir gamın? Ne bu ahvâlin ey hilâl-i seher?

   1Yeryüzü seherin görkemli bereketiyle mi doluyor?

   2Seherin anlam denizinde ne yüce biçimde dolaşıyor!

   3Seher hayali nedir ki her yanda sıçrayıp gülüyor?

   4Bakın, bu kızıl seher manzarası ne kadar etkileyici!

   5Seherin güzelliği yazık ki feyiz denizine gömülmüş!

   6Ey seher hilâli, kederin nedir, bu hâlin neden?

   1. bent: “Zemîn; zemîn geçiyor feyz-i pür-celâl-i seher?..” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Yeryüzünden anlam denizine, sıçrayan hayalden kızıl levhaya uzanan görüntüler seheri sabit bir saat değil hareketli bir sahne yapar; gömülen güzellik ve sorulan keder ışığın içindeki hüznü açar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Aceb açılmayacak mı o vech-i mestûrun?

   Açık görünmeyecek mi cemâl-i pür-nûrun?

   Aman esîri misin sen de şanlı bu hûrun?

   Verir mi dillere sevdâ şu hande-i mehcûrun?

   Açıl açıl da görünsün likâ-yı mahmûrun!

   Hemân tesettür edersin sen ey hilâl-i seher!...

   1O örtülü yüzün acaba açılmayacak mı?

   2Işık dolu güzelliğin açıkça görünmeyecek mi?

   3Sen de bu görkemli hurinin tutsağı mısın?

   4Bu terk edilmiş gülüş gönüllere sevda mı verir?

   5Açıl da mahmur yüzün görünsün!

   6Ey seher hilâli, hemen yine örtünüyorsun!

   2. bent: “Aceb açılmayacak mı o vech-i mestûrun?” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Örtülü yüzün açılması, ışıklı güzelliğin görünmesi ve mahmur çehrenin belirmesi istenir; hilâlin hemen yeniden örtünmesi, konuşanın buyruğu ile gök cisminin saklanışı arasındaki gerilimi büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Niçin önünde gülümser safâ-yı leyle-i tâb?..

   Neden yanında dolaşmakta hüzn-i cilve-meâb?..

   Niçin durur peş ü pîşinde reng reng sehâb?

   Olur buhûr u gayâhib, hevâ vü levha-i âb,

   Bu perdeler, bu bulutlar, bu ahterân-ı harâb

   Şu vech-i müstetîrin göster ey hilâl-i seher!...

   1Parlak gecenin sevinci önünde niçin gülümsüyor?

   2Görkemli hüzün neden yanında dolaşıyor?

   3Çeşit çeşit bulut neden önünde ve ardında duruyor?

   4Sisler, karanlıklar, hava ve su yüzeyi

   5Bu perdeler, bulutlar ve sönük yıldızlar

   6Ey seher hilâli, şu gizli yüzünü göster!

   3. bent: “Niçin önünde gülümser safâ-yı leyle-i tâb?..” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Parlak gecenin sevinci, dolaşan hüzün, renk renk bulut, sis, hava, su ve sönük yıldızlar üst üste perde kurar; bent sonunda görünmesi istenen yüz bu maddi katmanların ardında kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şu gaym-i muzlime nerden gelir bu feyz-i safâ?

   Zaman zaman da olur pür-zalâm nûr-ı bekâ!..

   Bulut bulut geçiyor feyz-i lem’a-dâr-ı Hudâ..

   Yazık, yazık halecân-ı sükût içinde fenâ...

   Hazîn hazîn gülüyor çehreler, ser-i bâlâ...

   Güneş, kamer acaba nerde ey hilâl-i seher?..

   1Bu karanlık buluta bu ferahlık nereden gelir?

   2Kalıcı ışık da zaman zaman karanlıkla dolar!

   3Allah’ın parıltılı bereketi bulut bulut geçiyor

   4Yazık, yokluk sessizliğin çarpıntısı içinde

   5Yüzler yukarıda hüzünlü hüzünlü gülümsüyor

   6Ey seher hilâli, güneş ve ay acaba nerede?

   4. bent: “Şu gaym-i muzlime nerden gelir bu feyz-i safâ?” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Karanlık buluttaki ferahlık ve zaman zaman sönen kalıcı ışık karşıtlık yaratır; Allah’ın parıltısı, sessizlik çarpıntısı, yukarı bakan yüzler ve kayıp güneş ile ay aynı belirsiz göğü doldurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Safâ-yı tâb ile bir gaym-ı lem’a-ver pinhân!..

   Zalâm-ı gayb içinde keder nihân u ayân!..

   Gırîv-i hande-i semâvât giryelerde nihân!..

   Tebessüm-i şerer-i samt-ı nâle vü efgân

   Uyûnda gâh safâ-bâr... ki belâ-efşân

   Ne feyzsin bu karanlıkta ey hilâl-i seher?!..

   1Parlak bir sevinç içinde ışık veren bulut gizli

   2Görünmezliğin karanlığında keder hem gizli hem açık

   3Gökyüzünün gülüş haykırışı ağlayışlarda saklı

   4Sessizliğin kıvılcım gülüşü, inilti ve feryadın içinde

   5Gözlerde bazen sevinç saçan, bazen bela yayan bir hâl

   6Ey seher hilâli, bu karanlıkta ne büyük bir feyizsin!

   5. bent: “Safâ-yı tâb ile bir gaym-ı lem’a-ver pinhân!..” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Gizli bulut, hem saklı hem açık keder, ağlayıştaki gülüş ve sessizlikteki kıvılcım birbirini tersler; gözlerin sevinç ile bela arasında değişmesi, hilâli karanlık içindeki son feyiz sorusuna taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle