Cenab Şahabeddin

Cenab Şahabeddin kimdir?

Cenab Şahabeddin (1870–1934), Servet-i Fünûn topluluğunun Tevfik Fikret'le birlikte iki büyük şairinden biridir. Askerî tıbbiye mezunu bir hekimdir ve ömrü boyunca hekimlik yapmıştır.

Şiirinin ayırt edici yanı sestir. Anlamı doğrudan söylemek yerine sözcüklerin tınısıyla kurar; bu yüzden Türk şiirinde sembolizmin ilk gerçek uygulayıcısı sayılır.

Hayatı ve yaşadığı çevre

1870'te Manastır'da doğdu. Babası 93 Harbi'nde şehit düşünce ailesiyle İstanbul'a taşındı.

Askerî Tıbbiye'yi bitirdi, ihtisas için Paris'e gönderildi. Fransız sembolistlerini orada okudu; şiirinin yönü bu yıllarda belirlendi.

Döndükten sonra Mekke, Rodos, Cidde ve çeşitli vilayetlerde karantina hekimi olarak çalıştı. 1908'den sonra öğretmenlik ve yazarlık yaptı.

Servet-i Fünûn dergisi çevresinde Tevfik Fikret'le birlikte topluluğun şiir anlayışını belirledi. 1934'te İstanbul'da öldü.

Şiir anlayışı ve dili

Şiiri duyuların şiiridir: ışık, renk, koku ve özellikle ses. “Sâât-i semenfâm” (yasemin renkli saat) gibi birleşimler bir nesneyi değil, bir izlenimi adlandırır.

Aruzu Türkçenin doğal vurgusuna yaklaştırmakta ustadır; “Elhân-ı Şitâ”da kar yağışının hızlanıp yavaşlaması ölçünün kendisiyle duyurulur.

Dili ağırdır ve bu bilinçlidir. Arapça-Farsça terkipleri seslerinin uyumu için seçer; anlamı bilmeyen okur bile bir müzik duyar. Aynı ağırlık, şiirlerinin bugün az okunmasının da sebebidir.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• Tâmât1887'de yayımlanan ilk şiir kitabı.
• Evrâk-ı EyyâmDeneme ve fıkralarını topladığı kitap.
• Hac YolundaHicaz'a yaptığı yolculuğun izlenimleri; Türk gezi yazısının önemli örneği.
• Tiryaki SözleriAforizmalarını topladığı, bugün de en çok okunan kitabı.

Edebiyat tarihindeki yeri

Türk şiirinde sesin anlamdan önce geldiği ilk büyük örnek. Ahmet Hâşim'in “şiir sözden çok musikiye yakındır” anlayışı ondan devralınmış bir mirastır.