Elhân-ı Hazân

Sonbaharın can çekişen, renksiz levhalarıyla açılan sone; kuşların göçünü, inleyen rüzgârı ve her gönlün gizli derdini izler. Son üçlükte konuşan, kederli yârla birlikte gelecek ilkbaharı beklemeyi önerir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hâl-i bîreng-i ihtizârında

   Sonbaharın bu solgun elvâhı

   Ra'şedâr etti kalb-i eşbâhı

   Kuru yaprakların kenârında!

   1Can çekişmesinin renksiz hâlinde

   2sonbaharın bu solgun levhaları

   3hayaletlerin kalbini titretti

   4kuru yaprakların kenarında.

   Sonbaharın renksiz can çekişme hâlindeki solgun levhaları, kuru yaprakların kıyısında hayaletlerin kalbini titretir. ‘Eşbâh’ hayalet görüntüsünü taşır; onların daha önce ölmüş olduğu gibi ek bir hikâye kurulmaz.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ey tuyûrun sehâb-ı seyyâhı,

   Bâd-ı zârın cenâh-ı zârında

   Sen uçarken bütün civârında

   Soluyor kâinâtın ervâhı.

   1Ey kuşların gezgin bulutu,

   2inleyen rüzgârın inleyen kanadında

   3sen uçarken bütün çevrende

   4kâinatın ruhları soluyor.

   Göç eden kuş sürüsü bir buluta benzetiliyor: hareket eden, biçimi belirsiz bir kütle. Uçuşun geçtiği her yerde solma oluyor — yani göç, sonbaharı taşıyan şey olarak gösteriliyor. “Zâr” kelimesinin iki kez geçmesi rüzgârı da inleyen bir varlık yapıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu zaman hissi iştihâd eyler

   Her gönül kendi gizli derdinde;

   Gel... gel ey yâr-ı dem'a-rîz-i keder,

   1Bu mevsim duyguyu kışkırtır;

   2her gönül kendi gizli derdinde…

   3Gel… gel ey kederle gözyaşı döken yâr,

   Sonbaharın işlevi burada açıklanıyor: duyguyu artırmak. Her gönlün “kendi gizli derdinde” olması, mevsimin ortak bir yalnızlık ürettiğini söylüyor. Üçüncü dizedeki çağrı, sonenin son üçlüğüne geçişi hazırlıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ey gül-i nevbahârî-i emelim,

   Sonbaharın zılâl-i zerdinde

   Gelecek nevbahârı bekleyelim.

   1Ey emelimin ilkbahar gülü,

   2sonbaharın sarı gölgelerinde

   3gelecek ilkbaharı bekleyelim.

   Emelin ilkbahar gülüne seslenen konuşan, sonbaharın sarı gölgeleri içinde gelecek baharı birlikte beklemek ister. Sarı renk açılıştaki renksiz levhalara karşılık verir; çoğul bekleyiş şiirin kapanışındaki somut yön değişimidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle