Bir Saniye Mes'ud

Bir sahilde geçen tek bir an. Şiir boyunca hiçbir şey olmuyor — iki kişi bakıyor ve şaşırıyor. Mutluluğun ölçüsü son dizede veriliyor: bir saniye.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir miss ile bir gün sâhilde dururken

   gördük ikimiz bir pür zemzeme rü'yâ;

   Ol dem ki dökerdi bir lahn-ı mutarrâ

   Her nefhâ semâdan her mevce denizden!

   1Bir hanımla bir gün sahilde dururken

   2ikimiz ezgi dolu bir rüya gördük;

   3o anda taze bir ezgi dökerdi

   4gökten her esinti, denizden her dalga.

   Sahne iki kişi, kıyı ve ezgi dolu bir rüyayla açılır. Üçüncü dizedeki ‘ezgi dökme’ yüklemi, dördüncü dizede gelen gökten esinti ve denizden dalga öznelerine bağlanır; kaynak sırası korunur.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hayrette idi miss hayrette idim ben;

   Tâbân idi sâhil, mevvâc idi deryâ;

   Her sûda olurdu, her sûda hüveydâ

   Bir levhâ-i zinde, bir levhâ-i rûşen!

   1Hanım hayrette, ben hayrettim;

   2sahil parlak, deniz dalgalıydı;

   3her yönde, her yönde belirirdi

   4canlı bir levha, aydınlık bir levha!

   Hanım da konuşan da hayret içindedir. Parlak sahil ile dalgalı deniz, her yönde canlı ve aydınlık levhalar oluşturur; yorum yalnız bu şiirde yinelenen levha görüntüsünü izler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Hayrette idi miss hayrette idim ben:

   Âheng-i telâtum, âheng-i tabiat

   Eylerde bizi hep rü'yalara davet!..

   1Hanım hayrette, ben hayrettim:

   2dalga sesinin âhengi, tabiatın âhengi

   3bizi hep rüyalara davet ederdi.

   Bir önceki bendin ilk dizesi aynen tekrarlanıyor. Bu tekrar, ânın uzatılma çabası: aynı cümleyi söylemek, aynı yerde kalmaya çalışmak. Sone biçiminin tekrarı taşıyabilmesi bunu mümkün kılıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kumlar üzerinde, sâhilde dururken

   Gördük, uyanık, bir rü'yâ-yı zer-endûd;

   Bir saniye olduk, bir saniye mes'ud!

   1Kumların üzerinde, sahilde dururken

   2uyanıkken altın yaldızlı bir rüya gördük;

   3bir saniye olduk — bir saniye mutlu!

   Son dize şiirin bütün ekonomisini kuruyor: “bir saniye olduk” cümlesi yarıda bırakılıp “bir saniye mes'ud” diye tamamlanıyor. Var olmak ile mutlu olmak aynı sürede ölçülüyor ve o süre bir saniye. Cenab mutluluğu inkâr etmiyor, sadece süresini söylüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle