Elhan-ı Şita

Kar, eşini arayan kuş, ölü kelebek, melek tüyü ve yasemin yaprağına dönüşerek baharın kaybını örter; kuş seslerinin yerini “ümidin sükûtu” denen beyaz sessizlik alır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş;

   Eşini gâib eyleyen bir kuş

   gibi kar

   Geçen eyyâm-ı nevbaharı arar...

   Ey kulûbun sürûd-ı şeydâsı

   Ey kebûterlerin neşideleri,

   O baharın bu işte ferdâsı:

   Kapladı bir derin sükûta yeri

   karlar

   Ki hamûşâne dem-be-dem ağlar

   Ey uçarken düşüp ölen kelebek

   Bir beyaz rîşe-i cenâh-ı melek

   gibi kar

   Seni solgun hadîkalarda arar;

   Sen açarken çiçekler üstünde

   Ufacık bir çiçekli yelpaze,

   Na'şın üstünde şimdi ey mürde

   Başladı parça parça pervâze

   karlar

   Ki semâdan düşer, düşer ağlar!

   Uçtunuz, gittiniz siz ey kuşlar;

   Küçücük, ser-sefîd baykuşlar

   gibi kar

   Sizi dallarda lânelerde arar.

   Gittiniz, gittiniz siz ey mürgân,

   Şimdi boş kaldı ser-te-ser yuvalar;

   Yuvalarda yetim-i bî-efgan!

   Son kalan mai tüyleri kovalar

   karlar

   Ki havada uçar uçar ağlar!

   Destinde ey semâ-yı şitâ tüdü tüdedir

   Berg-i semen cenâh-ı kebûter, sehâb-ı ter...

   Dök ey semâ-revân-ı tabiat gunûdedir:-

   Hâk-i siyâhın sâfi şükûfeler!

   Her şâhsaâr şimdi ne yaprak, ne bir çiçek!

   Bir tûde-i zılâl ü siyeh-reng ü nâ-ümid...

   Ey dest-i âsmân-ı şitâ, durma, durma çok

   Her şâhsârın üstüne bir sütre-i sefîd!

   Göklerden emeller gibi rizân oluyor kar,

   Her sûda hayalim gibi pûyân oluyor kar

   Bir bâd-ı hamûşun per-i sâfında uyuklar

   Tarzında durur bir aralık, sonra uçarlar.

   Soldan sağa, sağdan sola lerzân ü girizân

   Gâh uçmada tüyler gibi, gâh olmada rizân,

   Karlar... bütün elhânı mezâmir-i sükûtun

   Karlar... bütün ezhârı riyâz-ı melekûtun

   Dök ey hâk-i siyan üstüne, ey dest-i semâ dök,

   Ey dest-i semâ, dest-i kerem. dest-i şitâ dök:

   Ezhâr-ı baharın yerine berf-i sefidi

   Elhân-ı tuyûrun yerine samt-ı ümîdi!

   1Beyaz bir titreyiş, dumanlı bir uçuş;

   2eşini kaybetmiş bir kuş

   3gibi kar,

   4geçen ilkbahar günlerini arar...

   5Ey gönüllerin çılgın ezgisi,

   6ey güvercinlerin şarkıları,

   7işte o baharın yarını:

   8Yeri derin bir sessizlik kapladı;

   9karlar [önceki dizedeki ‘kapladı’ fiilinin öznesidir].

   10sessizce durmadan ağlar.

   11Ey uçarken düşüp ölen kelebek,

   12melek kanadının beyaz bir tüyü

   13gibi kar

   14seni solgun bahçelerde arar.

   15Sen çiçeklerin üstünde

   16küçücük, çiçekli yelpazeni açarken,

   17ey ölü kelebek, şimdi naaşının üstünde

   18Parça parça uçuşmaya başladı;

   19karlar [önceki dizedeki ‘başladı’ fiilinin öznesidir].

   20gökten düşer, düşer, ağlar!

   21Uçup gittiniz ey kuşlar;

   22küçücük, ak başlı baykuşlar

   23gibi kar

   24sizi dallarda, yuvalarda arar.

   25Gittiniz ey kuşlar;

   26yuvalar baştan başa boş kaldı.

   27Yuvalardaki feryatsız yetim,

   28kalan son mavi tüyleri kovalar:

   29karlar

   30havada uçar uçar ağlar!

   31Ey kış göğü, elinde [‘tûde tûde / yığın yığın’ olabilir; kaynak okuması belirsiz].

   32yasemin yaprağı, güvercin kanadı, taze bulut var...

   33Dök ey gök; tabiatın ruhu [‘gûnûdedir / uykudadır’ olabilir; kaynak okuması belirsiz]:

   34[‘Hâk-i siyâhın sâfi şükûfeler’ sözdizimi belirsiz; ‘kara toprağın üstüne saf çiçekler’ olabilir].

   35Her dal şimdi ne yaprak ne de çiçek taşır;

   36yalnız kara, umutsuz bir gölge yığınıdır.

   37Ey kış göğünün eli, durma, durma; çokça [dök],

   38her dalın üstüne beyaz bir örtü dök!

   39Kar göklerden emeller gibi dökülüyor,

   40her yanda hayalim gibi koşuyor.

   41Sessiz bir rüzgârın temiz kanadında uyuklar

   42gibi bir süre duruyor, sonra uçuyor.

   43Soldan sağa, sağdan sola titreyip kaçarak,

   44bazen tüyler gibi uçuyor, bazen dökülüyor.

   45Karlar... sessizlik ilahilerinin bütün ezgileri;

   46karlar... melekût bahçelerinin bütün çiçekleri.

   47Dök, [‘hâk-i siyan’ okuması belirsiz; ‘kara toprağın’ olabilir] üstüne; ey göğün eli, dök.

   48ey göğün eli, cömertlik eli, kış eli, dök:

   49bahar çiçeklerinin yerine beyaz karı,

   50kuş ezgilerinin yerine umudun sessizliğini!

   Cenab Şahabeddin kar yağışını yalnız bir doğa görünümü değil, kaybolan baharı ve canlıları arayan hareketli bir yas töreni gibi işler. Eşini yitiren kuş, ölü kelebek, boş yuvalar ve kara dallar boyunca yinelenen düşme, uçma ve ağlama hareketleri görsel bir ritim kurar; son dizelerde beyaz örtü, kuş ezgilerinin yerine umudun sessizliğini bırakır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle