Cenab Şahabeddin'in ölümü sonrası yayımlanan Tevhid Şiiri

Tevhid fikri, saniyelerden sonsuz zamana, vicdandaki sesten iradeye ve cehennem-cennet karşıtlığına uzanır; bütün zıtlıkların ilahî kudrette eriyip birleştiği vurgulanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Birleştirerek sâniyeyi sâniyelerle

   Verdin sıfat-ı nâmütenâhîyi zamâna!

   1Saniyeleri birbirine ekleyerek,

   2zamana sonsuzluk niteliğini verdin!

   Açılış, tek tek saniyeleri bir araya getirerek zamanın sonsuzluk niteliğine kavuşmasını anlatır. Şair, ölçülebilir en küçük zaman parçasından sınırsızlığa geçer ve tevhid fikrini soyut bir hüküm yerine büyüyen bir zaman hareketiyle kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bâzen duyarım savtını vicdânım içinde,

   Kalbimde irâdâtını bâzen ederim his

   1Bazen vicdanımın içinde sesini duyarım,

   2bazen de gönlümde iradeni hissederim.

   Vicdanda duyulan ses ile kalpte hissedilen irade, ilahî varlığı dışarıdan gözlenen bir işaret olmaktan çıkarıp iç deneyime taşır. “Bazen” tekrarının iki dizeyi birbirine bağlaması, ses ve irade algılarının kesintili fakat birbirini doğrulayan oluşunu duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Destinden akar fikrimize felsefe, din, fen

   Birlikte yaşar dûzah u cennet avucunda

   1Felsefe, din ve bilim senin elinden düşüncemize akar;

   2cehennem ile cennet avucunda birlikte yaşar.

   Felsefe, din ve bilim aynı elden düşünceye akan üç yol olarak yan yana getirilir. Hemen ardından cehennem ile cennetin aynı avuçta birlikte yaşaması, insanın ayrı gördüğü bilgi alanları ve karşıt sonuçların tek kudrette toplandığını somutlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Destinde erir, birleşir ezdâd ile ezdâd!

   Rahmin bir ucunda, gazabın dîğer ucunda

   Âlemde irâdenle doğar nağme vü feryâd

   1Zıtlar senin elinde erir ve birleşir.

   2Rahmetin bir uçta, gazabın öteki uçta;

   3dünyada ezgi de feryat da senin iradenle doğar.

   Son bölüm zıtların elde eriyip birleşmesiyle başlar; rahmet ile gazap, ezgi ile feryat karşılıklı uçlara yerleşir. Bu karşıtlıklar birbirini yok etmez: dünyanın hem sevinçli sesi hem acı çığlığı aynı iradeden doğarak tevhid düşüncesini tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle