Bir Mersiye

On sekiz yaşında ölmüş bir kız için yazılmış ağıt. Cenab burada teselli aramıyor; Tanrı'ya doğrudan soruyor ve sorusunu geri almıyor. Şiir, yasın en sonunda bir anneyle yalnız kalıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu perî-i melâhatın ya rab,

   Ne kadar sernüvişti çirkinmiş?

   On sekiz çaglarında handebeleb

   Ölüvermek, demek bu mümkinmiş!...

   1Bu güzellik perisinin, ya Rab,

   2alın yazısı ne kadar çirkinmiş!

   3On sekiz yaşlarında, dudağında gülümsemeyle

   4ölüvermek, demek bu mümkünmüş!..

   Şiir bir isyanla açılıyor ve isyanın hedefi açıkça belirtiliyor: “ya rab”. Güzellik ile kaderin çirkinliği arasındaki karşıtlık, mersiyenin bütün gerilimini kuruyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Pür zekâ, şûh u şen, asîl ü melîh

   Eser-i çîre-destî-i hakdı,

   Sun'unun hakkı ey ilâh-ı semîh!..

   Bu kadar mı muammer olmaktı?

   1Zeki, neşeli, asil ve güzeldi;

   2Hakk'ın usta elinin eseriydi.

   3Ey cömert ilah, eserinin hakkı

   4bu kadar mı yaşamaktı?

   Argüman bir sanat eseri üzerinden kuruluyor: bu kadar iyi yapılmış bir eser bu kadar kısa mı durmalıydı? Soru saygılı bir dille soruluyor ama içeriği bir itiraz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Koşarız emr-i hakkı takdise

   Hikmet-i emri anlasak, bilsek!..

   Bâri toprak biraz güzellense

   Böyle ezhâr-ı hüsnü bel'ederek.

   1Hakk'ın emrini kutsamaya koşarız,

   2keşke o emrin hikmetini anlayabilsek!

   3Bâri toprak biraz güzelleşse

   4böyle güzellik çiçeklerini yutarak.

   İlk dize teslimiyeti kabul ediyor, ikincisi onu geri alıyor: kutsuyoruz ama anlamıyoruz. Son iki dize acı bir hesap istiyor — madem yuttu, bâri güzelleşsin.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Söndü hep âb ü tâb-ı hüsn ü teri,

   Derdi kaldı o mihr-i gülbedenin;

   Kızının uçtu taze handeleri,

   Kaldı yalnız bükâsı validenin.

   1Güzelliğinin ve tazeliğinin bütün parıltısı söndü;

   2o gül bedenli güneşten geriye derdi kaldı.

   3Kızının taze gülüşleri uçup gitti;

   4geriye yalnız annenin ağlaması kaldı.

   Mersiye ölçeği daraltarak bitiyor: Tanrı'ya sorulan soru kapanıyor, geriye tek bir ses kalıyor. Son iki dizedeki karşıtlık — uçan gülüş, kalan ağlayış — mersiyeyi teolojiden mutfağa, evin içine indiriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle