Bûseler

Servet-i Fünûn şiirinin en açık sözlü metinlerinden. Cenab burada duyguyu değil bedeni yazar ve şiiri iki ağzın tek ağız olmasıyla bitirir — dönemin edebî ölçüleri için cüretkâr bir kapanış.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şi'r-i lâ'liyle gül dudaklarının

   Müterennim rübab-ı efkârım;

   Ruhu pür fecr eden yanaklarının

   Her biri elde câm-ı serşârım.

   1Gül dudaklarının yakut şiiriyle

   2düşünce rübabım terennüm eder;

   3ruhu şafakla dolduran yanaklarının

   4her biri elimdeki dolu kadehtir.

   Şiir bir müzik aletiyle açılıyor: rübab. Dudak şiir, yanak kadeh oluyor — beden baştan itibaren sanat ve içki diliyle anlatılıyor, böylece açıklık bir zarafet kazanıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Lebllerim hâr u serserî, bîhûş

   dolaşır gerdeninde, ensende;

   Sanki kalbim susuz kalan bir kuş,

   Çıldırır çeşmesâr-ı bûsende!

   1Dudaklarım dikenli ve başıboş, kendinden geçmiş,

   2boynunda, ensende dolaşır;

   3sanki kalbim susuz kalmış bir kuş,

   4öpücük çeşmende çıldırır!

   İkinci bent bedene geçiyor ve mecaz susuzluğa dönüyor. Kuş imgesi şiiri hayvani bir aciliyete taşıyor: burada arzu bir seçim değil, bir ihtiyaç.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Asabî kollarım belinde kemer

   Mevc-i ıtrınla titreyen dehenim

   Cild-i sînende yasemenler emer!

   1Sinirli kollarım belinde kemer olur;

   2kokunun dalgasıyla titreyen ağzım

   3göğsünün teninde yaseminler emer!

   Koku burada dokunma kadar önemli: “mevc-i ıtr” — koku dalgası. Cenab'ın duyular şiiri en yoğun hâline burada geliyor; ten üzerinde açan yasemin, kokuyu bir bitkiye çeviriyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Aynı bâdeyel sergirân olduk;

   Benim agzım senin, seninki benim!

   Çifte bûseyle yekdehân olduk!

   1Aynı şarapla sarhoş olduk;

   2benim ağzım senin, seninki benim!

   3Çifte öpücükle tek ağız olduk!

   Şiir bir birleşmeyle kapanıyor ve bunu dilbilgisiyle yapıyor: iki iyelik eki yer değiştiriyor. “Yekdehân” — tek ağız — kelimesi Cenab'ın icat ettiği türden birleşimlerden; iki kişinin tek bir organa indirgenmesi, dönem için oldukça cüretkâr bir kapanıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle