Bir Hatıra

Bir gece boyunca süren dağınık bir sohbetin, konu aşka gelince kesilişini anlatan bir sone. Şiirin ilgisi söylenen sözde değil, söz bittikten sonra bakışların ve dudakların ele verdiğinde.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Senin de belki bu gün hatırındadır hâlâ:

   Ne hoş geceydi o şeb ki kemâl-i safvetle,

   O hepsi râbıtasız bin zemînde sohbetle,

   Beş, altı saati birlikte eyledik... imhâ

   1Belki bugün senin de hatırındadır hâlâ:

   2ne hoş geceydi o gece ki tam bir saflıkla,

   3hepsi birbiriyle bağlantısız bin konuda sohbetle,

   4beş altı saati birlikte... yok ettik.

   Şiir bir hatırlatmayla açılıp muhatabını ilk dizede işin içine alıyor. Dörtlüğün asıl ağırlığı sonda: “imhâ” devrik biçimde en sona bırakılmış ve üç noktadan sonra düşüyor. Birlikte geçen saatler böylece güzel bir anı değil, öldürülmüş vakit olarak kayda geçiyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Masal, roman, tuvalet, mûsıkî: bütün bunlar

   Musâhebâtımızın dembedem zemîni idi!...

   Nasılsa sohbetimiz vardı aşk ü hüsne kadar:

   Bu fıkra bahsimizin zeyl-i dilnişîni idi.

   1Masal, roman, giyim kuşam, müzik: bütün bunlar

   2sohbetlerimizin an be an değişen konusuydu!..

   3Nasılsa konuşmamız aşka ve güzelliğe kadar geldi:

   4bu bahis, konuşmamızın gönle hoş gelen bir ekiydi.

   Konu listesi bilinçli olarak sıradan: masal, roman, tuvalet (giyim kuşam), mûsıkî. Bunların “dembedem”, her an değişen zeminler olması sohbetin dağınıklığını ölçüyor. Aşk bahsi ise “zeyl-i dilnişîn” — gönle hoş gelen bir ek — sayılıyor: asıl konu değil, dipnot.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Şu bahse dalmış idik, ben: cihânda sevdâsız

   Nasıl nasıl yaşanır? »derken« «o! dedin bu yaman»

   Hitâma erdi bütün bahsimiz... fakat, o zaman

   Görürdü birbirine bakmayan nazarlarımız

   1Şu bahse dalmıştık; ben: dünyada sevdasız

   2nasıl yaşanır? derken, “ah! bu yaman” dedin —

   3bütün konuşmamız sona erdi... fakat o zaman

   4birbirine bakmayan bakışlarımız görürdü

   Dörtlük konuşmanın nasıl bittiğini değil ne anda bittiğini anlatıyor. Kaynakta ikinci dizenin tırnak işaretleri yer değiştirmiş, bu yüzden hangi sözün kime ait olduğu bulanık kalıyor. Son dize şiirin asıl çelişkisini kuruyor: birbirine bakmayan bakışlar görüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Senin dudakların üstünde sürhî-i da'vet

   Benim dudaklarım üstünde ra'şe-i niyyet!

   1senin dudaklarında bir davet kızıllığı,

   2benim dudaklarımda bir niyet titreyişi!

   İki dize birebir simetrik: “senin dudakların” / “benim dudaklarım”, “sürhî” / “ra'şe”. Kızıllık ve titreme söylenmeyeni bedene devrediyor; sözün bittiği yerde renk ve hareket konuşuyor. Sone öpüşmeyi değil, öpüşmenin hemen öncesindeki ânı kilitleyerek kapanıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle