Âb-rû-yı fuzalâ mîr Celâlettin kim

Uzun övgü, Mir Celâlettin’in soyu, cömertliği ve çevresine verdiği itibardan başlayıp kutlu geliş temasına uzanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âb-rû-yı fuzalâ mîr Celâlettin kim

   Zâtıdır mazhar-ı eltâf-ı rahîm ü rahmân

   O kerîmü'n-neseb ol muhterem-i devrân kim

   Fahr eder cevher-i zâtıyla hemâre ihvân

   Nüsha-i zâtı kemâlât ile pîrâstedir

   Cebhesinden olur âsâr-ı füyûzât ıyân

   Zihn-i derrâki hadeng-i hedef-i re'y-i savâb

   Kilk-i çâlâki medeng-i der-i genc-i irfân

   Hüsn-i tedbîrde endîşesi bî-misl ü nazîr

   Feyz-i te'sîrde tedbîri adîmü 'l-akrân

   Sâftır âyine-veş tab'-ı latîfi meselâ

   Sînesinden görünür baksan eğer sırr-ı nihân

   Pakdır bâde gibi meşreb-i şûhu hakka

   Lezzet-i ülfeti ehl-i dili eyler ferhân

   Yazsa ahlâkını gül-berk gibi vassâfın

   Safhası eyleye ta'tîr-i meşamm-ı dil ü cân

   Satha-i kalbi bir âyine-i vahdettir kim

   Murg-ı kuds olsa sezâdır ona tûtî-i beyân

   Akl-ı pîrânesi magbût-ı dil-i ehl-i kemâl

   Tavr-ı merdânesi mahsûd-ı gürûh-ı rindân

   Medh-i fazl u hüneri sohbet-i ehl-i insâf

   Vasf-ı cûd ü keremi güft ü şinîd-i yârân

   Çok mu nâz eylese devrâna ki kılmış mevlâ

   Kurretü'l-ayn-ı recâ'î-i celîlü 'l-unvân

   Ne recâ'î o hüner-perver-i bî-hemtâ kim

   Ehl-i dil zâtını bu tarz ile eyler ityân

   Ma'den-i lutf u himem masdar-ı envâ'-ı kerem

   Gîti-i fazl u atâ âlem-i cûd u ihsân

   Hased-efrûz e'âlî-i vezîrân-ı Arab

   Edeb-âmûz-ı kibâr-ı ulemâ-yı Îrân

   Tâb-ı re'yi felek-i ma'nîye hûrşîd-i münîr

   Reşha-i kilki riyâz-ı sühana âb-ı revân

   Bezm-i ayşında melek şâhid-i tâbende-izâr

   Bâb-ı lütfunda felek hâdim-i dâmen-be-miyân

   O Hudâvend-i felek-câh kerîmü'ş-şân kim

   Dâ'ir-i hizmetidir şevkla çerh-i gerdân

   Olayım vasf-ı şerîfinde güher-senc-i makal

   Gerçi hakkıyla edâ vasfını olmaz âsân

   Yazayım şöylece her fende olan kudretini

   Nakş-ı eltâfına sonra edeyim atf-ı inân

   İlm-i Fürs ü Arabî fenn-i riyâzi vü hikem

   Ezelî mevhibetu'llahtır ona bî-noksân

   Müctemi' dâ'ire-i müdrike-i pâkinde

   Sarf ü nahv ü edebiyyât ü me'âni vü beyân

   İlm-i tefsîr ü ehâdîste Fahr-ı Râzî

   Fehm-i eşkâl-i mesâ'ilde Felâtûn-ı cihân

   Gelmedi şimdiye dek âleme bir misli dahi

   Hüsn-i tertîb-i makalât u tasavvurda hemân

   Bilse inşâsını vassâfı olurdu vassâf

   Görse eş 'ânını tahsîn kılardı Hassân

   San 'at-ı hatt-ı celîde hele misli nâ-bûd

   Nesh ü ta'lîki ise cümleye buldu rüchân

   Ger sülüs hattını görseydi kırardı kalemin

   Gayret-i cehle uyup reşkle Hâfız Osmân

   Kâgıd üzre nazarı rik'ası âşüfte eder

   Rişte-i sîme dizilmiş gibi dürr-i galtân

   Bir hafîd eyledi ihsân ona Hak celle celâl

   Kerem ü âtıfet ü lütfuna gördü şâyân

   Ne hafid ol gül-i sad-berg-i çemenzâr-ı murâd

   Kim olur ta'ne-zen-i gonce-i bâğ-ı rızvân

   Tâk-ı gehvâre-i pür-cünbüşü çerh-i ikbâl

   Pertev-i rûyu ona mihr ü meh-i nûr-efşân

   Yaraşır tehniyet-i makdem-i mes 'ûdu içün

   Olsa ger tâkçe-i mehdine mihr âvîzân

   Hüsnü bir mertebe-âlî ki meh ü mihr-i felek

   Olamaz pîş-i likasında birer âyine-dân

   1Bilginlerin yüz akı olan Mir Celâlettin,

   2Merhametli ve esirgeyen Allah’ın lütuflarına erişmiş bir kişidir.

   3O, soyu yüce ve çağının saygıdeğer insanıdır;

   4Dostları onun özündeki cevherle her zaman övünür.

   5Kişiliği olgunluklarla bezenmiştir;

   6Bereketin izleri alnından açıkça görülür.

   7Keskin kavrayışlı zihni, doğru görüş hedefini bulan bir oktur;

   8Çevik kalemi, irfan hazinesinin kapısını açan anahtardır.

   9İyi yönetimde düşüncesinin benzeri ve dengi yoktur;

   10Etkili yönetimi de akransızdır.

   11İnce yaradılışı ayna gibi durudur;

   12Bakılırsa göğsündeki gizli sır görülür.

   13Neşeli yaradılışı şarap gibi temizdir;

   14Sohbetinin tadı gönül ehlini sevindirir.

   15Bir övgücü onun ahlâkını gül yaprağına yazar gibi yazsa

   16Sayfası gönül ve canın duyularını kokulandırır.

   17Kalbinin yüzeyi bir birlik aynasıdır;

   18Kutsal kuş, ona söz söyleyen bir papağan olmaya yaraşır.

   19Olgun aklı, erdem sahiplerinin gönlünce imrenilecek hâldedir;

   20Yiğitçe tavrı rindler topluluğunun kıskandığı bir özelliktir.

   21Erdeminin ve hünerinin övgüsü, insaf sahiplerinin sohbetidir;

   22Cömertlik ve iyiliğinin anlatılması dostların sürekli konuştuğu konudur.

   23Tanrı onu böyle yaratmışken zamana naz etse çok mudur?

   24O, yüce unvanlı Recâî’nin göz nurudur.

   25Öyle bir Recâî’dir ki hüneri desteklemekte eşsizdir;

   26Gönül ehli onun kişiliğini işte bu biçimde anlatır:

   27Lütuf ve himmet madenidir, türlü cömertliklerin kaynağıdır;

   28Erdem ve bağış dünyası, cömertlik ve iyilik âlemidir.

   29Arap vezirlerinin ileri gelenlerini kıskandırır;

   30İran’ın büyük bilginlerine edep öğretir.

   31Görüşünün parlaklığı anlam göğünün aydınlık güneşidir;

   32Kaleminden damlayanlar söz bahçelerine akan sudur.

   33Eğlence meclisinde melek, parlak yanaklı bir tanıktır;

   34Lütuf kapısında gök, hizmete kuşanmış bir görevlidir.

   35O, makamı gök kadar yüce ve şanı cömert bir efendidir;

   36Dönen gök bile onun hizmetinde istekle dolaşır.

   37Onun seçkin niteliklerini anlatırken söz cevherlerini tartayım;

   38Gerçi hakkını vererek övmek kolay değildir.

   39Her alandaki gücünü bir bir yazayım;

   40Sonra lütuflarının tasvirine yönelteyim sözün dizginini.

   41Farsça ve Arapça bilgisi, matematik ve hikmet ilmi

   42Ona eksiksiz verilmiş ezelî bir Tanrı bağışıdır.

   43Temiz kavrayışının dairesinde hep birlikte bulunur:

   44Sarf, nahiv, edebiyat, anlam ve anlatım bilimleri.

   45Tefsir ve hadis ilminde Fahreddin Râzî gibidir;

   46Zor meseleleri anlamakta dünyanın Eflatun’udur.

   47Şimdiye kadar dünyaya onun bir benzeri daha gelmemiştir;

   48Sözleri düzenlemekte ve düşünce kurmakta tektir.

   49Vassâf onun nesrini bilseydi gerçek bir övgücü olurdu;

   50Hassân başarılarını görseydi beğeniyle överdi.

   51Özellikle celî hat sanatında benzeri yoktur;

   52Nesih ve talik yazısı herkesten üstün tutulmuştur.

   53Hâfız Osman onun sülüs yazısını görseydi

   54Cahillik gayretine kapılıp kıskançlıkla kalemini kırardı.

   55Kâğıt üzerindeki yazısına bakmak, rik’a hattını hayran bırakır;

   56Harfleri gümüş bir ipe dizilmiş yuvarlanan inciler gibidir.

   57Yüce Allah ona bir torun bağışladı;

   58Onu cömertliğine, şefkatine ve lütfuna layık gördü.

   59Ne torun! Murat bahçesinin yüz yapraklı gülüdür;

   60Cennet bahçesinin goncasına bile üstünlük taslar.

   61Hareketli beşiğinin kemeri, talih göğüdür;

   62Yüzünün ışığı o gökte ışık saçan güneş ve aydır.

   63Kutlu gelişini tebrik etmek için

   64Beşiğinin nişine güneş asılsa yaraşır.

   65Güzelliği öylesine yüksek bir derecededir ki göğün ayı ve güneşi

   66Yüzünün karşısında ayna tutan iki hizmetkâr bile olamaz.

   Uzun övgü, Mir Celâlettin’in soyu, cömertliği ve çevresine verdiği itibardan başlayıp kutlu geliş temasına uzanır. Beşik, güneş, ay ve ayna imgeleri yeni doğumun ışığını büyütür; metin bir kişiyi överken aile sürekliliğini ve toplumsal seçkinlik fikrini de sahneye taşır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle