Gönül şiirleri

Gönül Türk şiirinde şairin bir parçası değil, ayrı bir kişidir. Şair ona seslenir, kızar, öğüt verir; çoğu zaman da sözünü dinletemez. Nef'î'nin “Ey dil…” diye başlayan beyitleri bu ikili konuşmanın örneğidir.

Tekke şiirinde gönül bir mekâna dönüşür: içinde Hakk'ın bulunduğu ev. Yunus Emre'de gönül yıkmak Kâbe yıkmaktan ağırdır, çünkü bina taş, gönül ise Tanrı'nın konağıdır. Âdile Sultan'ın “beyt-i kalbi ma'mûr ü pâk etmek gerek” dizesi aynı düşüncenin 19. yüzyıldaki karşılığıdır.

Halk şiirinde ise gönül delidir, akıl dinlemez ve şairi başına iş açar. Bu sayfadaki şiirler gönlün nasıl aynı anda hem muhatap, hem mekân, hem suçlu olabildiğini gösteriyor.