Bize imdat ol Hak'tan
Yirmi dizenin beşi nakarat ve hepsi aynı: sabreyle gönül sabreyle. Şair sabrı sonsuz dayanma olarak değil, gelmesi yazılmış bir saati bekleme olarak kuruyor. Son dörtlükte ölümün farz mı sünnet mi olduğunu sorup cevabı boş bırakıyor.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Bize imdat ol Hak'tan
Sabreyle gönül sabreyle
Alemi yarattı yoktan
Sabreyle gönül sabreyle
1Bize yardım o Hak'tan gelir;
2sabret gönül, sabret.
3Âlemi yoktan yarattı;
4sabret gönül, sabret.
- 2
Aşıkların işi zardır
Yüreğinde yanar nârdır
Bir vardır
Sabreyle gönül sabreyle
1Âşıkların işi ağlayıp inlemektir;
2yüreğinde yanan bir ateştir.
3Bir uğurlu saat vardır;
4sabret gönül, sabret.
"Zâr" ile "nâr" kafiye olurken ağlamayla yanmayı, suyla ateşi arka arkaya koyuyor. Üçüncü dize sabrı sonsuz dayanma olmaktan çıkarıyor: eşref saat, halk müneccimliğinde işlerin tutacağı uğurlu vakittir. Beklenen şey belirsiz değil, yalnızca henüz gelmemiş.
- 3
Aşığın eyyamı gamda
Böyle çalınmış kalemde
Bitmez iş olmaz alemde
Sabreyle gönül sabreyle
1Âşığın günleri gam içinde geçer;
2kalemde böyle yazılmış.
3Âlemde bitmeyecek iş olmaz;
4sabret gönül, sabret.
"Kalem çalınmak" yazılmak demektir; gam bir talihsizlik değil, bir kayıt. Ama üçüncü dize kaderciliği aynı soluk içinde ters yöne çeviriyor: yazılmış olan şey aynı zamanda bitecek olan şey. Kafiye gamda–kalemde–alemde olarak gevşek kuruluyor, hükmü yine nakarat bağlıyor.
- 4
Acele melamet
Sabrın sonudur selamet
Az sabırda çok
Sabreyle gönül sabreyle
1Aceleci olanın sonu ayıplanmaktır;
2kurtuluş sabrın sonundadır.
3Az sabırda çok keramet var;
4sabret gönül, sabret.
Üç kısa hüküm peş peşe gelir: aceleciliğin sonu ayıplanmadır, sabrın sonu selamettir ve az sabırda çok keramet vardır. Nakarat bu üç hükmü yeniden gönüle yöneltilen buyruğa bağlar.
- 5
Kul Himmet'im çekem minnet
Ölüm farz mı yoksa sünnet
Murada ereriz elbet
Sabreyle gönül sabreyle
1Kul Himmet'im, minnet çekeyim;
2Ölüm farz mıdır yoksa sünnet mi?
3Elbet muradımıza ereriz;
4sabret gönül, sabret.
Mahlas dörtlüğünde konuşan ‘minnet çekeyim’ der; ardından ölümün farz mı sünnet mi olduğunu sorar ve murada erme ümidini bildirir. Yalnız ikinci dize sorudur; dörtlük aynı sabır nakaratıyla kapanır.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 145533 numaralı sürüm esas alındı; imlâsına dokunulmadı. Kaynakta her dizenin arasına boş satır konmuş, bunlar dörtlük sınırı sayılmadı. İlk dize sekiz yerine yedi hece; düzeltilmedi.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Yardımın Hak'tan geleceği söylenir ve gönüle iki kez sabretmesi buyurulur. Âlemi yoktan yaratanın anılması sabrın gerekçesidir; yorum dize ölçüsüne ilişkin üst-anlatıyı yakın okumaya karıştırmaz.