Bercesteler

Nef‘î’ye atfedilen dört seçkin beyitte gönül renk değil dert arar; sevgilisiz beden ve canın iyileşemeyeceği söylenir. Sevgilinin sokağı ile boyu hayat ölçüsüne dönüşür, son beyit de gerçek aşkı yalnız taşkınlık sanan Mecnun tavrını sorgular.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gönül ne gök ne elâ ne lâciverd arıyor

   Ah bu gönül bu gönül kendine derd arıyor

   1Gönül ne gök mavisi, ne ela, ne de lacivert arıyor.

   2Ah, bu gönül kendi kendine dert arıyor.

   Gönül göğün üç ayrı rengini reddederek dış güzelliği değil kendi derdini aradığını gösterir. İkinci dizedeki yakınma, bu arayışın başkasından gelmediğini; gönlün acıyı kendi eliyle seçtiğini vurgular.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ne tende cân ile sensiz ümmîd-i sıhhat olur

   Ne cân bedende gam-ı firkatinle rahat olur

   1Sensiz, bedendeki canla iyileşme umudu olmaz.

   2Ayrılık kederin varken can bedende rahat edemez.

   Sevgili yokken bedenin can taşıması sağlık için yeterli değildir. Ayrılık kederi canın bedendeki huzurunu bozduğu için maddi canlılık ile gerçek iyilik hâli birbirinden ayrılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ne şeb ki kûyine yüz sürmesem ölürüm

   Ne gün ki kaametini görmesem kıyâmet olur

   1Sokağına yüz sürmediğim gece ölürüm.

   2Boyunu görmediğim gün kıyamete döner.

   Sevgilinin sokağına yüz sürülmeyen gece ölüm, boyunun görülmediği gün kıyamet sayılır. Gece ve gündüz iki ayrı şartla sevgilinin mekânına ve görünüşüne bağlanarak bütün zaman ona bağımlı kılınır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mecnun ne bilir kaaide-i nâz u niyâzı

   Aşık mı sanır kendin o meczûb-ı muhabbet

   1Mecnun naz ve yakarış kuralını ne bilir?

   2O sevgi tutkunu kendisini âşık mı sanır?

   Mecnun’un naz ve yakarış inceliğini bilmediği söylenerek yalnız çılgınlığın aşk için yeterli olmadığı ileri sürülür. Son soru, coşkulu bağlılığın gerçek âşıklık sanılmasını ironik biçimde sınar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle