Bâde gam verir bize biz âşık-ı dîvâneyiz

Nef‘î, dünyevî şarabın kederine karşı aşk kadehinin ezelî sarhoşluğunu öne çıkarır; vahdet meclisinde hem içki hem kadeh, hem gül hem bülbül olduğunu söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bâde gam verir bize biz âşık-ı dîvâneyiz

   Gelmeden bu bezme câm-ı aşk ile mestâneyiz

   1Şarap bize keder verir; biz deli âşıklarız.

   2Bu meclise gelmeden önce aşk kadehiyle sarhoştuk.

   Şarapla gelen keder ile aşk kadehinin sarhoşluğu ayrılır; anlatıcılar dünyadaki meclisten önce başlamış ezelî bir coşku iddia eder. Ezel meclisine uzanan sarhoşluk, sıradan şarabın verdiği gamdan ayrılarak aşkın zamandan önce başlayan etkisini öne çıkarır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çekmeziz renc-i humârı ömrümüzde gerçi biz

   Gam değil mahmûr olursak sâkî-i meyhâneyiz

   1Ömrümüzde içki sonrası baş ağrısının sıkıntısını çekmeyiz.

   2Mahmur olsak da gam değil; meyhanenin sâkisiyiz.

   Mahmurluk ve sâkilik aynı kişide birleşir; içkinin sonucunu çekmeyen topluluk, meyhanenin hizmetini de kendi üstlenerek rolleri çoğaltır. Sâki rolünü üstlenen topluluk, mahmurluğu dışarıdan giderilecek bir eksiklik saymaz; devasını yine kendi meclisinde üretir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âşık-ı yek-reng ü rindân-güşâde-meşrebiz

   Bezm-i hâs-ı vahdete hem bâde hem peymâneyiz

   1Tek renkli âşıklar ve açık meşrepli rindleriz.

   2Vahdetin özel meclisinde hem şarap hem kadehiz.

   Tek renklilik sadakati, açık meşreplilik hoşgörüyü belirtir; vahdet meclisinde içen ile içilen, araç ile öz birbirinden ayrılmaz. Bâde ile peymânenin özdeşleşmesi, vahdet içinde taşıyan kapla taşınan öz arasındaki sınırı siler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hem gülüz hem bülbülüz germiyyet-i aşk ile biz

   Dâğ-ı derde şu'le vü şem'-i gama pervâneyiz

   1Aşkın hararetiyle hem gül hem bülbülüz.

   2Dert yarasına alev, gam mumuna pervaneyiz.

   Gül ile bülbülün, alev ile pervanenin aynı öznede birleşmesi aşkın hem yakan hem yanan taraflarını tek bir benlikte toplar. Gül-bülbül ve mum-pervane çiftlerinin tek öznede toplanması, sevenle sevilenin ve yakanla yananın yer değiştirdiği hâli anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Rind-i aşkız hâsılı Nef'î-i bî-pervâ gibi

   Âşinâya âşinâ bîgâneye bîgâneyiz

   1Kısacası pervasız Nef‘î gibi aşk rindiyiz.

   2Tanıdığa tanıdık, yabancıya yabancıyız.

   Mahlas beyti pervasız rind kimliğini kesinleştirir; yakınlık ölçüsü toplumsal tanışıklık değil aşk meclisine ait olup olmamaktır. Son söz, yakınlığı kan bağına değil aşk meclisine katılmaya göre ölçer; yabancılık da aynı manevi ölçüyle belirlenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle