Gazel (sana redifli)

Konuşan kara günlü ömrünü ve hayatını sevgiliye vermeyi bağlılığın ölçüsü yapar. Ümitsizlik ruhu dudaklara kadar getirirken bahar ömrü ve can bile özlemi tüketmez; kapanış ilk beyitteki fedakârlık sorusunu tersinden yineler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Vermez miyim şu ömr-i siyeh-rûzı ben sana

   İnsan mıdır fedâ-yı hayât etmeyen sana?

   1Bu kara günlü ömrümü sana vermez miyim?

   2Hayatını sana feda etmeyen insan mıdır?

   1. beyit: “Vermez miyim şu ömr-i siyeh-rûzı ben sana” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Kara günlü ömrü sevgiliye verme sorusu, hayatını feda etmeyeni insan saymayan ikinci soruyla güçlenir; bağlılık insanlık ölçüsü kadar kesin sunulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Rûhum gelir dudaklarıma sevk-i ye's ile

   Mâfi'z-zamîr-i sâfımı söyler iken sana

   1Ümitsizliğin sürüklemesiyle ruhum dudaklarıma gelir

   2Temiz gönlümde bulunanı sana söylerken

   2. beyit: “Rûhum gelir dudaklarıma sevk-i ye's ile” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Ümitsizliğin sürüklediği ruh dudaklara gelirken temiz gönüldeki sır söze dökülür; içte saklanan duygu ile ölüm eşiğini andıran fiziksel hareket birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sevdim niçin bu mertebe sevdim seni?

   Düştüm neden bu mertebe, düştüm neden sana?

   1Seni niçin bu kadar çok sevdim?

   2Neden bu kadar düştüm, neden sana düştüm?

   3. beyit: “Sevdim niçin bu mertebe sevdim seni?” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Sevginin derecesi iki kez sorulur; “düşmek” fiilinin yinelenmesi hem âşık olmayı hem de irade kaybını aynı kısa sorguda yoğunlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bî-şübhe iştiyâkıma nisbetle kim kalır?

   Versem bahâr-ı ömrümü ey gül-beden sana!

   1Şüphesiz, özlemimle karşılaştırılınca geriye ne kalır?

   2Ey gül bedenli, bahar ömrümü sana versem!

   4. beyit: “Bî-şübhe iştiyâkıma nisbetle kim kalır?” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Özlemle karşılaştırıldığında geriye hiçbir şey kalmaz; gül bedenli sevgiliye bahar ömrünü verme önerisi, zamanın en canlı bölümünü fedakârlık ölçüsüne çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Doymam safâ-yı aşkına etsem de terk-i cân

   İnsan mıdır fedâ-yı hayât etmem sana?

   1Canımı bıraksam da aşkının sevincine doymam

   2Hayatımı sana feda etmezsem insan mıyım?

   5. beyit: “Doymam safâ-yı aşkına etsem de terk-i cân” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Canı bırakmak bile aşk sevincini doyurmaya yetmez; kapanış ilk soruyu ters biçimde yineleyerek hayatı vermemenin insanlıkla bağdaşmayacağını savunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle