O Belde

Melâli anlamayan kuşaktan sürgün sayılan bir 'ben' ile bir 'sen'in, hayalin el değmemiş bölgesindeki mavi gölgeli ülkeye özlemini kuran elli dokuz dizelik şiir.

1. 1

   Denizlerden

   Esen bu ince hava saçlarınla eğlensin.

   Bilsen

   Melâl-i hasret ü gurbetle ufk-ı şâma bakan

   Bu gözlerinle, bu hüznünle sen ne dilbersin!

   Ne sen,

   Ne ben,

   Ne de hüsnünde toplanan bu mesâ,

   Ne de âlâm-ı fikre bir mersâ

   Olan bu mâi deniz,

   Melâli anlamıyan nesle aşina değiliz.

   Günümüz Türkçesi +

   1Denizlerden

   2esen bu ince hava saçlarınla oynasın.

   3Bir bilsen,

   4özlem ve gurbet hüznüyle akşam ufkuna bakan

   5bu gözlerinle, bu kederinle ne güzelsin!

   6Ne sen,

   7ne ben,

   8ne güzelliğinde toplanan bu akşam,

   9ne de düşünce acılarına bir liman

   10olan bu mavi deniz,

   11hiçbirimiz hüznü anlamayan kuşağa yakın değiliz.

   Bend yorumu +

   Şiir sevgiliye değil bir kuşağa sırt çeviriyor; 'melâli anlamıyan nesle' sözüyle dışlanan taraf şair değil, karşı taraftır. Reddedilen kalabalık, hüznü öğrenemeyenlerdir.

2. 2

   Sana yalnız bir ince taze kadın,

   Bana yalnızca eski bir budala

   Diyen bugünkü beşer,

   Bu sefil iştihâ, bu kirli nazar

   Bulamaz sende bende bir mâna,

   Ne bu akşamda bir gam-ı nermin,

   Ne de durgun denizde bir muğber

   Lerze-i istitâr ü istiğnâ.

   Sen ve ben

   Ve deniz

   Ve bu akşam ki lerzesiz, sessiz

   Topluyor bûy-ı ruhunu gûya

   Uzak

   Ve mâi gölgeli bir beldeden cüdâ kalarak

   Bu nefy ü hicre müebbet bu yerde mahkûmuz...

   Günümüz Türkçesi +

   1Sana yalnızca ince, genç bir kadın,

   2bana yalnızca eskimiş bir budala

   3diyen bugünün insanı,

   4bu sefil açlık, bu kirli bakış

   5sende de bende de bir anlam bulamaz;

   6ne bu akşamda yumuşak bir keder,

   7ne durgun denizde gücenmiş bir

   8gizlenme ve tokgözlülük titreyişi görür.

   9Sen ve ben

   10ve deniz

   11ve titremesiz, sessiz duran bu akşam

   12sanki senin ruhunun kokusunu topluyor.

   13Uzak

   14ve mavi gölgeli bir ülkeden ayrı düşerek

   15bu sürgüne ve ayrılığa ömür boyu burada mahkûmuz...

   Bend yorumu +

   Bugünün insanı iki şeyi birden göremiyor: kadını ve şairi. Görmemenin bedeli mekânsız kalmak; şiir kendini bir ülkeden değil, ülkesizlikten sürgün sayıyor.

3. 3

   O belde

   Durur menâtık-ı dûşize-i tahayyülde;

   Mâi bir akşam

   Eder üstünde daima ârâm;

   Eteklerinde deniz

   Döker ervâha bir sükûn-ı menâm.

   Günümüz Türkçesi +

   1O ülke

   2hayalin el değmemiş bölgelerinde durur;

   3mavi bir akşam

   4her zaman onun üstünde dinlenir;

   5eteklerinde deniz

   6ruhlara uyku dinginliği döker.

   Bend yorumu +

   Ülkenin adresi coğrafya değil hayalin bakir bölgesi; oraya varmak değil ancak imrenmek mümkün. Akşam orada geçmiyor, konaklıyor: zaman durunca yer de erişilmez oluyor.

4. 4

   Kadınlar or'da güzel, ince, saf, leylîdir;

   Hepsinin gözlerinde hüznün var,

   Hepsi hemşiredir veyahut yâr;

   Dilde tenvîm-i ıstırabı bilir

   Dudaklarındaki giryende buseler, yahut,

   O gözlerindeki nîlî sükût-ı istifhâm.

   Günümüz Türkçesi +

   1Kadınlar orada güzel, ince, arı ve geceye çalar;

   2hepsinin gözünde senin hüznün var,

   3hepsi ya bir kız kardeştir ya sevgili;

   4acıyı sözle uyutmayı bilir

   5dudaklarındaki ağlamaklı öpüşler, ya da

   6o gözlerindeki çivit renkli soru sessizliği.

   Bend yorumu +

   Kadınlar ayrı ayrı tanımlanmıyor; hepsi aynı hüznün taşıyıcısı oluyor. Öpücük bile teselli değil uyuşturucu: acı geçmiyor, yalnız bir süre uyutuluyor.

5. 5

   Onların ruhu şâm-ı muğberden

   Mütekâsif menekşelerdir ki

   Mütemâdi sükûn u samtı arar;

   Şu'le-i bîziyâ-yı hüzn-i kamer

   Mülteci sanki sade ellerine.

   O kadar nâtüvan ki, ah, onlar,

   Onların hüzn-i lâl ü müştereki,

   Sonra dalgın mesâ, o hasta deniz

   Hepsi benzer o yerde birbirine...

   Günümüz Türkçesi +

   1Onların ruhu, gücenmiş akşamdan

   2yoğunlaşmış menekşelerdir ki

   3sürekli dinginlik ve suskunluk arar;

   4ayın hüznünün ışıksız alevi

   5sanki yalnız onların ellerine sığınmıştır.

   6Öyle güçsüzler ki, ah, onlar,

   7onların dilsiz ve ortak hüznü,

   8sonra dalgın akşam, o hasta deniz,

   9o yerde hepsi birbirine benzer...

   Bend yorumu +

   Ruh burada bir çiçekten değil, akşamın yoğunlaşmasından yapılıyor; renk maddeye dönüşüyor. Benzeşme ilerledikçe kadın, akşam ve deniz ayrı varlıklar olmaktan çıkıyor.

6. 6

   O belde

   Hangi bir kıt'a-i muhayyelde?

   Hangi bir nehr-i dûr ile mahdut?

   Bir yalan yer midir, veya mevcut,

   Fakat bulunmıyacak bir melâz-ı hulya mı?

   Bilmem... Yalnız

   Bildiğim, sen ve ben ve mâi deniz

   Ve bu akşam ki eyliyor tehzîz

   Bende evtâr-ı hüzn ü ilhamı.

   Uzak

   Ve mâi gölgeli bir beldeden cüdâ kalarak,

   Bu nefy ü hicre müebbet bu yerde mahkûmuz.

   Günümüz Türkçesi +

   1O ülke

   2hangi hayalî kıtada?

   3Hangi uzak ırmakla sınırlanmış?

   4Yalan bir yer midir, yoksa vardır da

   5bulunamayacak bir hülya sığınağı mıdır?

   6Bilmiyorum... Yalnız

   7bildiğim şu: sen ve ben ve mavi deniz

   8ve bende hüzün ile ilham tellerini

   9titreten bu akşam.

   10Uzak

   11ve mavi gölgeli bir ülkeden ayrı düşerek,

   12bu sürgüne ve ayrılığa ömür boyu burada mahkûmuz.

   Bend yorumu +

   Şair üç soru soruyor, üçüne de cevap vermiyor; 'bilmem' sözü ülkeyi kurtarmıyor, yalnız aramayı sürdürüyor. Kesin olan tek şey mahkûmiyet, dize tekrarıyla kilitleniyor.