Debistân-ı ezelde olmadan levh ü kalem peydâ
Ezelde gönle yazılan aşkın, dünya kurulmadan önce başlayan izleri. Gül bahçesi, çiy, naz atı ve cömert insan beklentisi aşkın ezelî yazısını dünyanın sıkıntılarıyla karşılaştırır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
-ı ezelde olmadan peydâ
Beyâz-ı dilde nakş-ı hattın itmiştir peydâ
Şerâb-ı lâ'l-i canbahşınla dil sermest iken cânâ
Ne câm olmuştu zâhir bezm-i âlemde ne Cem peydâ
Hezârân bülbül-i dil perde-i efgânı çâk eyler
Olunca gülistân-ı dehrde bir gonca fem peydâ
Bu gülzâr içre handân olmaz ey dil gonca-i maksûd
Misâl-i şebnem-i ter olmayınca gözde nem peydâ
Sakın -i esb-i nâz olursun ey dil-i şeydâ
Bu meydân içre oldı bir büt-i Rüstem sitem peydâ
Gel ey sâkî akıt seyl-i neşât-engîz-i sahbâyı
Ki oldı sûrezâr-ı dilde yüz bin hâr-ı gam peydâ
Şikâyet etme sabr eyle gam-ı devrâna ey Dürrî
Bu dünyâdan olur elbette bir ehl-i kerem peydâ
1Ezel okulunda levha ile kalem daha ortaya çıkmadan,
2Ayva tüylerinin nakşı, gönlün beyaz sayfasında yazı gibi belirmiştir.
3Ey sevgili, can veren yakut dudağının şarabıyla gönül sarhoşken,
4Dünya meclisinde daha ne kadeh görünmüş ne de Cem ortaya çıkmıştı.
5Gönül bülbüllerinin binlercesi feryat perdesini yırtar,
6dünya gül bahçesinde gonca ağızlı biri belirince.
7Ey gönül, bu gül bahçesinde amaç goncası açıp gülmez;
8Gözde taze çiy gibi yaş belirmedikçe açmaz.
9Ey çılgın gönül, sakın naz atının ayakları altında kalma.
10Bu meydanda Rüstem kadar güçlü, eziyet eden bir güzel ortaya çıktı.
11Gel ey saki, neşe veren şarabı sel gibi akıt;
12çünkü gönlün çoraklığında yüz bin gam dikeni belirdi.
13Ey Dürrî, devrin gamından yakınma; sabret.
14Bu dünyadan elbette cömertlik sahibi biri çıkar.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Dürrî (Vanlı Ahmed) adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel aşkı levh ve kalemden önce gönle yazılmış bir kader olarak kurar. Gonca ağız, şebnemli göz ve dikenli gönül bahçesi aynı imge örgüsünde birleşir. Son beyit, devrin gamına sabrı öğütlerken merhamet sahibinin mutlaka çıkacağı umudunu korur.