Dil handerîzi-i leb-i cânâne mübtelâ
Gül, bülbül, mum ve pervanenin karşılıklı bağımlılığından ilahi tecelliye varış. Her imge karşılıklı bir tutulmayı gösterir; son beyit bu zinciri Rahman’ın bütün varlıkta görünen tecellisine genişletir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Dil handerîzi-i leb-i cânâne mübtelâ
Cânâne -i nâlâne mübtelâ
Gül mâil-i terennüm-i efgânı bülbülün
Bülbül tebessüm-i gül-i handâne mübtelâ
Şem' iztırâb-ı âteş-i pervâneye esîr
Pervâne -i şebistâne mübtelâ
Dürrî eğer hakîkat ile eylesen nigâh
Hep cümle şey -i Rahmân'e mübtelâ
1Gönül, sevgilinin dudağından dökülen gülüşe tutulmuş.
2Sevgili de inleyen gönlün gözyaşına tutulmuş.
3Gül, bülbülün inleyişli ezgisini dinlemeye düşkün;
4bülbül de gülen gülün tebessümüne tutulmuş.
5Mum, pervanenin ateşteki çırpınışına esir;
6pervane de gece meclisinin mumunda yanmaya tutulmuş.
7Ey Dürrî, gerçeğin gözüyle bakarsan,
8Bütün varlık Rahman’ın tecellisine tutulmuştur.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Dürrî (Vanlı Ahmed) adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel tek yönlü aşk yerine zincirleme bir karşılıklılık kurar: gönül dudağın gülüşüne, sevgili gönlün ağlayışına; gül bülbüle, bülbül güle bağlanır. Mum ile pervane de birbirinin ateşine esirdir. Son beyit bütün varlığı Rahman’ın tecellisine bağlı görür.