Derk eyleyen hakîkatini ayş-ı âlemin
Kıt’a, dünya yaşayışının hakikatini kavrayan kişinin Cem kadehinin neşesini akla uygun bulmayacağını söyler. Ardından bölünemeyen parçanın imkânsız sayılması ile anlayışın varsayımsal noktasını tek bir teknik soru içinde karşılaştırır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Derk eyleyen hakîkatini
Almaz âkıla neş’esini
Memnû-ı -yı ey Hikmet
Müsbet değil mi -i fehmin
1Dünya yaşayışının gerçeğini kavrayan kişi,
2Cem’in kadehinin neşesini akla uygun bulmaz.
3Ey Hikmet, bölünemeyen parçanın imkânsız sayılması,
4anlayışın varsayımsal noktası gibi olumlanmış değil midir?
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
İlk beyitte dünyevî neşe aklın değerlendirmesine açılır; ikinci beyit kelâm ve mantık terimleriyle soyutlaşır. Memnû, cüz-i lâ-yetecezzâ ve nokta-i mevhûme ayrı, kopuk hükümler yapılmaz; son dizedeki “değil mi” sorusu bütün önermenin olumlanma yönünü belirler.