DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey/Dest-i nesîm olunca kelâle-güşâ-yı zülf
gazel · 19. yüzyıl

Dest-i nesîm olunca kelâle-güşâ-yı zülf

Gazel saçı seher yelinin açtığı kıvrım, sümbül kokusu, hüma kanadı, fitne askeri ve misk-amber yayılımı olarak tasvir eder. Kapanışta saçın kara akşamı ile kulağın beyaz sabahı karşılaşır; koyu zülf, açık renkli benâgûşı görünür kılar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Dest-i -güşâ-yı zülf

    Verdi dimâğa nükhet-i sünbül hevâ-yı zülf

    Ser kişver-i sevâd-ı cemâlin şehin-şehi

    Zıll mı o ki sâye-i bâl-i hümâ-yı zülf

    Çeşm-i âhû-yı gamzesi manzûr-ı lutf iken

    Sayd-ı cânına beste idi mübtelâ-yı zülf

    Dil mülkünü âyîne-i bâm-ı eder

    Ki fitne-i sipâhı ne ki belâ-yı zülf

    Ehl-i hûr şekli olur müntic-i cünûn

    Bahs-i olsa dahi müddeâ-yı zülf

    Taâlîk-i sünbül eylese gül-berg-i rûyuna

    Her şîve zîb-i rağbet olur -yı zülf

    Müşgîn-i dûn anber-i hâl-i siyâhını

    Neşr etti sâha-i ruhuna ibtilâ-yı zülf

    Hikmet bey-i hubb-ı bengi keşf eder

    Mîm-i sevdâ gelip der hâ-yi zülf

    1Sabah yelinin eli saçın kıvrımlarını açınca,

    2saçın havası dimağa sümbül kokusu verdi.

    3Güzellik karalığı ülkesinin başı ve şahlar şahıdır;

    4saç, gölge midir yoksa hüma kanadının gölgesi mi?

    5Gamzesinin ceylan gözü lütufla görülürken,

    6saça tutulan kişi onun can avına bağlanmıştı.

    7Saç, gönül ülkesini kederlerin damındaki aynaya çevirir;

    8onun fitne askeri ne, saçın belası ne büyüktür!

    9Huri şeklinin ehli delilik sonucunu doğurur;

    10zincirleme bahsi olsa da asıl iddia saçtır.

    11Sümbülünü gül yaprağı yüzüne sarkıtsa,

    12her işvesi saçın yerli yerinde teliyle rağbet süsü olur.

    13Aşağıdaki misk kokusu, siyah beninin amberini

    14saç tutkusu olarak yanağının alanına yaydı.

    15Ey Hikmet, kulağın beyaz sabahını açığa çıkaran şey,

    16saçın yazgısında beliren kara akşamdır.

    Zülf redifi gölge, zincir ve koku üzerinden ilerler. Son beyitte önceki ham terkip ve uydurma harf işlemi kaldırılmış; karşı tanığın desteklediği beyaz kulak/sabah ile saçın kara akşamı karşıtlığı korunmuştur. Sentaksın tartışmalı yönü typed apparatus içinde açıkça sınırlandırılır.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirDil-i sad-çâkı niyâm etse niyâm-ı uşşâkŞeyhülislâm Ârif Hikmet Bey · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

kelâle-güşâ

kıvrım açan

hümûm

kederler

teselsül

zincirleme

mû-be-câ

kılı kılına yerli yerinde

Dest nesîm olunca

Sabah yelinin eli saçın kıvrımlarını açınca,

nesîm olunca kelâle

Sabah yelinin eli saçın kıvrımlarını açınca,