Derūn içre bugün cānāna dilberden ħaber geldi

Sevgiliden gelen haberi her beyitte yineleyen gazel, aşk derdinin devasını Lokman'a, gönlü meyhaneye, yüzü güneşe ve kavuşma arzusunu mum çevresindeki pervaneye bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Derūn içre bugün cānāna dilberden ħaber geldi

   Ķamu derdimdeki dermāna dilberden ħaber geldi

   1Bugün iç dünyada sevgiliden sevgiliye haber geldi.

   2Bütün derdimin dermanına sevgiliden haber geldi.

   Matla haberi dışarıdaki bir olaydan önce gönlün derinliğinde duyurur. Dert ve derman aynı sevgili haberinde birleşir. ‘Cânân’ ile ‘dilber’ aynı sevgilinin iki adıdır; haber böylece dışarıdan gelen bir bilgi değil, içeride kurulan bir seslenme hâline gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   BuǾışķıñ derdine çāre olur mı ħāźıķın śordum

   Ŧabįb ol her devā Loķmāna dilberden ħaber geldi

   1Bu aşkın derdine çare olur mu diye usta hekime sordum.

   2Her devaya Lokman olan tabibe sevgiliden haber geldi.

   Konuşan aşk derdine çare olup olmadığını usta hekime sorar. İkinci dize tabibi her devaya Lokman sayar; soruyu soran ile şifayı verecek olan aynı beyitte buluşunca derdin dermanı yine sevgiliden gelen habere bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Göñül şehrin giren peymānesinden śundı Ǿārifler

   Ĥaķįķātde bu dil mey-ħāne dilberden ħaber geldi

   1Gönül şehrine giren ârifler kadehlerinden sundular.

   2Hakikatte bu gönül bir meyhanedir; sevgiliden haber geldi.

   Gönül şehrine giren âriflerin kadeh sunması, gönlün meyhane oluşuyla tamamlanır. Kadeh ve meyhane tarihsel tasavvufî vecd imgeleridir. Şehir, kadeh ve meyhane aynı iç mekânın üç adı olunca sunulan içki de dışarıdan gelen bir şey olmaktan çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Teferrüc eyledim her dem kemāhį ĥüsn-i rūyından

   Münevver şems ider elvāna dilberden ħaber geldi

   1Her an onun yüz güzelliğini olduğu gibi seyrettim.

   2Parlak güneş renkler oluşturur; sevgiliden haber geldi.

   Yüz güzelliğini olduğu gibi seyretme, parlak güneşin renkler oluşturmasıyla genişler. İkinci dizedeki nesne belirtilmemiştir; elvân çoğul renkler anlamındadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Viśāliñ bezmine müştāķ olan mehriñ tecellįsi

   Cemāliñ şemǾine pervāne dilberden ħaber geldi

   1Güneşinin tecellisi kavuşma meclisine özlem duyar;

   2Güzelliğinin mumuna pervanedir; sevgiliden haber geldi.

   Güneşin tecellisi kavuşma meclisine özlem duyar ve güzelliğin mumuna pervane olur. İki dize ışık, mum ve pervane imgelerini aynı özlem yönünde birleştirir; özne güneşin tecellisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Oķursuñ men Ǿaref dersin Ħulūśį gel fenādan gec

   Beķānıñ leźźetin Ǿirfāna dilberden ħaber geldi

   1Ey Hulûsî, ‘men aref’ dersini oku; gel, yokluktan geç.

   2Sonsuzluğun tadına ve irfana sevgiliden haber geldi.

   Makta Hulûsî'yi ‘men aref’ dersine ve fanilikten geçmeye çağırır. Son dize bekânın tadı ile irfanı sevgiliden gelen habere bağlar; böylece her beyitte yinelenen haber sözü kapanışta bir bilgi kaynağına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle