Senin İçin Uykuyu Haram Ettim

Aşk derdini bütünüyle benimseyen söyleyen, sevgili uğruna uykudan vazgeçer ve kendisini Yusuf için ağlayan Yakup’a benzetir. Sevgiliyi cennet bahçesinin özü, ruhu ve en büyük arzusu sayarak başkalarından el çeker. İrfan sahibi olduğunu düşünürken gözlerin büyüsüyle aşk dersinde deliliğe varır; hicran sonunda gücünü, değerini ve adını yitirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Derd-i aşkı cümle râm ettim seninçün sevdiğim

   Çeşmime hâbı harâm ettim seninçün sevdiğim

   1Aşk derdinin tümünü boyun eğdirdim senin için, sevgilim;

   2Uykuyu gözüme haram ettim senin için, sevgilim.

   Aşk derdini ram etmek, acıyı yok etmekten çok onu bütünüyle sahiplenip hayatın merkezine almaktır. Uykunun haram edilmesi bu seçimin bedensel sonucunu verir; gece huzuru, sevgiliye yönelen sürekli düşünceye bırakılmıştır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hazret-i Ya’kub misâli ey şehâ Yûsuf cemâl

   Beyt-i ahzânı makam ettim seninçün sevdiğim

   1Ey Yusuf yüzlü şah, Hazret-i Yakup gibi

   2Hüzünler evini kendime makam ettim senin için, sevgilim.

   Yakup’un Yusuf ayrılığı için kurduğu hüzün evi, söyleyenin kendi bekleyişine dinî-kıssasal bir ölçü sağlar. Sevgilinin Yusuf yüzlü diye yüceltilmesi, kişisel hicranı tanınmış bir sabır ve gözyaşı anlatısıyla derinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nây ile perverde-i bâğ-ı cinânımsın benim

   Bu dil-i firdevste hem rûh-i revânımsın benim

   1Benim cennet bahçemde ney ile yetişmiş sevgilimsin;

   2Bu gönül cennetinde yürüyen ruhumsun.

   Ney sesiyle beslenen cennet bahçesi, sevgilinin hem estetik hem ruhani bir çevrede tasarlandığını gösterir. İkinci dizede sevgili yalnız bahçenin sakini değil gönül cennetinin dolaşan ruhu sayılarak benliğin içine alınır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ârzû-yi hâtırım maksûd-ı cânımsın benim

   Gayrıdan kat’-ı merâm ettim seninçün sevdiğim

   1Gönlümün arzusu, canımın amacısın;

   2Senin için başkalarından isteğimi bütünüyle kestim, sevgilim.

   Arzu ile maksadın aynı kişide birleşmesi, söyleyenin bütün yönelişlerini sevgilide toplar. Başkalarından meramı kesmek de yalnız rakipleri reddetmek değil, istek ve beklenti alanını tek bir bağa indirmektir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Olmuş iken mekteb-i irfanda ben sâhib fünun

   Eyledi çeşmin bana mekr ile bin sihr ü füsun

   1İrfan mektebinde bilimlere sahip olmuşken

   2Gözün bana hileyle bin türlü büyü yaptı.

   İrfan okulunda çeşitli ilimlere sahip olma iddiası aklî yeterliliği öne çıkarır; sevgilinin gözü ise bu güveni hile ve büyüyle bozar. Bilgin kişi, bakış karşısında kendi bilgisinin koruyuculuğunu yitirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Âkıbet sicn-i belâda eyledim tekmil cünun

   Ders-i aşkı hep tamâm ettim seninçün sevdiğim

   1Sonunda bela zindanında deliliği tamamladım;

   2Aşk dersinin tamamını senin için bitirdim, sevgilim.

   Bela bir zindan, delilik de orada tamamlanan eğitim gibi anlatılır. Aşk dersini bitirmek başarıdan çok aklın sınırına varmak anlamındadır; mektep imgesi önceki irfan iddiasını acı bir karşılığa dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Haste-i hicrânınım tâb ü tevânım kalmadı

   Öldürür çevrin beni âhır gümânım kalmadı

   1Ayrılığının hastasıyım, gücüm ve kuvvetim kalmadı;

   2Cefan beni öldürür, artık kuşkum kalmadı.

   Hicranın hastalığı güç ve dayanma yetisini tüketmiştir; ikinci dize sevgilinin cefasının ölümcül olduğuna dair artık tereddüt kalmadığını söyler. Birim, bedensel tükeniş ile kesin kanaati aynı sonuca bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Der Ömer üftâde kim nâm ü nişânım kalmadı

   Kendimi bî kadr ü nâm ettim seninçün sevdiğim

   1Düşkün Ömer der ki adım ve izim kalmadı;

   2Senin için kendimi değersiz ve adsız bıraktım, sevgilim.

   Mahlaslı kapanışta ad ve nişanın silinmesi, yalnız toplumdaki ünü değil kişinin tanınabilir izini de kaybetmesidir. Ömer, sevgili uğruna kendi değerini ve adını terk ettiğini söyleyerek önceki bütün fedakârlıkları kimlik kaybında toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle