Dil-i ârif ki fikr-i nükte-i bûd u nebûd eyler
Gazel, arifin varlığı sevgili yolunda yok olarak kanıtladığını söyler. Toprağın göğe yükselişi, amberin dumanı ve sürahinin kadehe eğilişiyle aşkın gizlenemeyen ve benliği alçaltan gücünü işler.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Dil-i ârif ki fikr-i nükte-i eyler
Reh-i dilberde mahv olmakla isbât-ı vücûd eyler
Ser-i yârinde yârin olsam nola zîrâ
Ki hâk âhir firâz-ı çerh-i a'lâya suûd eyler
Bu ateşle ne mümkün sûz-i aşkı sînede ihfâ
Dil-i micmerde anber durmayub elbette dûd eyler
Ne denlü serkeş ü olsa yine sâkî
Cem'i ta'zîm edüb mînâ gibi câme sücûd eyler
Hevâ-yı gonca-i la'liyle bir gülçehrenin Es'ad
Demâdem âheng-i eyler
1Arif gönül, varlık ve yokluk inceliğini düşünür.
2Sevgilinin yolunda yok olarak kendi varlığını kanıtlar.
3Sevgilinin eşiğinde yol toprağı olsam buna şaşılır mı?
4Toprak bile sonunda en yüce göğün doruğuna yükselir.
5Bu ateş varken aşkın yanışını göğüste saklamak mümkün değildir.
6Buhurdan gönüldeki amber duramaz, mutlaka duman çıkarır.
7Saki ne kadar başına buyruk ve dik başlı olsa da
8topluluğa saygı gösterip sürahi gibi kadehe eğilir.
9Ey Esad, bir gül yüzlünün gonca dudağının arzusuyla
10kalemin bülbülü durmadan ezgili bir şarkı söyler.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Esad (Bağdadlı) adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Varlık-yokluk düşüncesi soyut bırakılmaz: yol toprağı yükselir, amber duman çıkarır, dik başlı saki bile sürahi gibi eğilir. Her imge alçalma ile yücelmenin birlikte gerçekleştiğini gösterir; kalem bülbülü bu dönüşümü şarkıya çevirir.