Dinle Gönül Bülbülünün Zârını

Gönül bülbülünün feryadını duyuran şiir, gül yanak ve bal dudaktan şifa bekler; halkın dili ve âşık-maşuk dedikodusu yüzünden vefasız sevgiliyi sorgular.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dinle gönül bülbülünün zârını

   Bir gül ister ruhlerinin alından

   1Gönül bülbülünün feryadını dinle;

   2Yanaklarının kırmızısından bir gül ister.

   Gönül bülbülünün gül yanağın kırmızısını istemesi, feryadı güzelliğe yönelen aç bir arzu gibi kurar. Gül isteği feryadın yönünü doğrudan sevgilinin yanağına çevirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gel söyündür yüreğimin nârını

   Bir şerbet ver leplerinin balından

   1Gel, yüreğimin ateşini söndür;

   2Dudaklarının balından bir şerbet ver.

   Yürek ateşini söndürecek şerbetin bal dudaktan beklenmesi, yarayı açan kişiyle şifa verecek kişiyi birleştirir. Bal dudak hem arzunun kaynağı hem beklenen ilaçtır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âhımın tütünü Arş’a dikildi

   Gözüm yaşı denizlere döküldü

   1Ahımın dumanı göğün en yüce katına yükseldi;

   2Gözüm yaşı denizlere döküldü.

   Ah dumanının Arş’a yükselmesi ve gözyaşının denize karışması, acıyı gökle yer arasında ölçüsüzce genişletir. Göğe çıkan dumanla denize inen yaş karşıt yönlerde büyür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kalmadı tâkatım belim büküldü

   Dilberin cevrinden halkın dilinden

   1Gücüm kalmadı, belim büküldü;

   2Güzelin eziyetinden ve halkın dilinden.

   Bükülen bel ve tükenen güç, sevgilinin eziyetiyle halkın dilinin bedende aynı ağırlığı bıraktığını gösterir. İki ayrı baskı aynı bedensel çöküşte birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mahabbet şarabı içilmez oldu

   Dost ile düşmanım seçilmez oldu

   1Aşk şarabı içilemez oldu;

   2Dostumla düşmanım ayırt edilemez oldu.

   Aşk şarabının içilememesi, dost ile düşmanın ayırt edilemediği bir güvensizlik ortamının ilk sonucudur. Güvensizlik aşk meclisinin içkisini bile erişilmez kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Halkın arasından geçilmez oldu

   Âşık ile mâşuk kîl ü kalinden

   1Artık halkın arasından geçilemez oldu;

   2Âşıkla sevgili hakkındaki dedikodudan.

   Halk arasından geçememek, âşıkla maşuk hakkındaki sözlerin özel ilişkiyi kamusal bir engelle kuşattığını anlatır. Dedikodu âşık ile maşukun halk arasındaki yolunu keser.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Der ki Âşık kimin medhin edersin

   Derde devâ yok kime ne söylersin

   1Âşık der ki: Kimi övüyorsun?

   2Derdin çaresi yok; kime ne anlatıyorsun?

   Mahlasla sorulan övgü ve çare soruları, konuşanın kendi şiirinin faydasından kuşku duymaya başladığını sezdirir. Sorular şiir söylemenin derde çare olup olmadığını yoklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Hercâi yârı nice bir seversin

   Kerem gelmez asla o yâr elinden

   1Vefasız sevgiliyi daha ne kadar seveceksin?

   2O sevgiliden asla iyilik gelmez.

   Vefasız sevgiliden kerem beklemek, defalarca yinelenen sevginin karşılıksızlığını son bir sorguyla açığa çıkarır. Kapanış sevgiyi sürdürmekle kerem beklemeyi karşı karşıya getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle