Dört Duvar İçinde Olsa Mekânım

Şiir dört dörtlük boyunca aynı soruyu soruyor: yakınımdaki tehlikeden korkarken uzaktakine niye kulak asayım. Her dörtlüğün sonundaki "bana neyler" redifi, korkunun adresini dışarıdan içeriye, elden Hakk'a çeviriyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dört duvar içinde olsa mekânım

   Taşrasından esen yol bana neyler

   Yanımdaki sudan korku çekerim

   Uzakta çağlıyan sel bana neyler

   1Yerim yurdum dört duvar arasında olsa

   2dışarısından esen yol bana ne yapar

   3yanı başımdaki sudan korkarım

   4uzakta çağlayan sel bana ne yapar

   Açılış dörtlüğü tek bir ölçü kuruyor: tehlike uzaklığıyla değil yakınlığıyla ölçülür. Küçük su korkutur, uzaktaki sel korkutmaz. "Bana neyler" redifi bu ölçüyü dört dörtlüğün sonuna kadar taşıyacak. İkinci dizedeki "yol" kelimesi kafiyeye de fiile de uymuyor; kaynak "yel" demiş olmalı ama metin düzeltilmedi.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Mekânım balçıktır üstadım Ali

   Muhammed nesline demişim beli

   Çekerim gayreti sürerim yolu

   Ben Hak’tan korkarım el bana neyler

   1Mekânım balçıktır, üstadım Ali'dir

   2Muhammed soyuna "evet" demişim

   3gayreti çekerim, yolu sürerim

   4ben Hak'tan korkarım, el bana ne yapar

   "Balçık" insanın yaratıldığı çamura da barındığı kerpiç eve de gidiyor; iki okuma da mekânı alçaltıyor ve karşısına Ali'yi üstat olarak koyuyor. "Beli" evet demektir ve burada ikrarın kendisidir: yola girerken verilen söz. Dörtlük korkuyu adresine oturtuyor — korkulacak tek merci Hak, el değil.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dünyada gerçekler katara uydu

   Aşk ile mahabbet ikrarın bendi

   Pirimden almışım hayır gülbangi

   Haramili olan bel bana neyler

   1Dünyada hakikat erenleri katara dizildi

   2aşk ile muhabbet, verilen sözün bağıdır

   3pirimden hayır duasını almışım

   4eşkıya barındıran geçit bana ne yapar

   "Gerçekler" burada doğrular değil, hakikate ermiş kişilerdir; katara uymak da onların ardına dizilmektir. İkinci dize ikrarı bir bağa benzetiyor: sözü tutan şey aşk ve muhabbettir. Son dizedeki "bel" dağ geçidi demek; pîrin gülbangını almış yolcu için eşkıyalı geçit bile tehlike sayılmıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Teslim Abdal eder gözler kanlı yaş

   Aradım bulmadım bir sevdasız baş

   Herkesin ameli kendine yoldaş

   Haramzade olan kul bana neyler

   1Teslim Abdal der, gözler kanlı yaş döker

   2aradım da sevdasız bir baş bulamadım

   3herkesin yaptığı iş kendine yoldaştır

   4soysuz olan kul bana ne yapar

   Mahlas dörtlüğü şiirin ölçüsünü herkese uyguluyor: sevdasız bir baş yok, öyleyse kimse dertsiz değil. Üçüncü dize bir hüküm cümlesi — amel yoldaştır, yani mezara kadar gelen tek arkadaş kişinin kendi yaptığıdır. Bu hüküm konulunca son dizedeki soru zaten cevaplanmış oluyor: başkasının soysuzluğu kimsenin yolunu kesmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle