Ey Zahit, Sorarsan
Şiir zahidin kudret sorusuna gönül kitabını açarak cevap verir. Perde kalkınca Tanrı’nın güzelliği seyredilir, aşk şarabı dost elinden içilir; Kaygusuz bedenini dünyada bırakıp toprağını arşa ulaştıran hakikat erini över.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Eğer sorar isen
Bize kudret cevabını
1Ey zahit, soracak olursan.
2Kudretin cevabını bize sor.
- 2
Hakîkat ol
Aça gönül kitâbını
1Hakikatte kadre erişen odur.
2O kişi gönül kitabını açar.
Hakikatte değere eren kişi iç kitabını açar; manevî yetkinlik bilgi biriktirmekten çok kendini okumaktır. Gönlü okumak zahidin dış ölçüsünü aşar.
- 3
Baka gönül kitâbına
’kı seyr ede
1Baksın gönül kitâbına.
2Hakk’ın güzelliğini seyretsin.
Gönül kitabına bakan kişi Hakk’ın güzelliğini seyreder; metin imgesi doğrudan görme tecrübesine dönüşür. Hak yüzü iç metnin canlı anlamı olarak belirir.
- 4
Arada kalmaya perde
Çü kaldıra hicâbını
1Arada kalmasın perde.
2Kendi perdesini kaldırınca.
Perdenin kaldırılmasıyla arada engel kalmaz; ilahî yüzün görünmesi benlik örtüsünün çekilmesine bağlanır. Engelin kalkması görüş ile sevgiliyi buluşturur.
- 5
Gönül Hak’kın nazarında
Dura ayrılmaya bir dem
1Gönül Hak’kın huzurunda.
2Bir an bile ayrılmadan dursun.
Gönlün Tanrı huzurunda bir an ayrılmadan durması, süreklilik kazanan dikkat ve yakınlık hâlidir. Bir an bile ayrılmamak dikkatin sürekliliğidir.
- 6
Ki dâim dostun elinden
İçe aşkın şerâbını
1Böylece dostun elinden daima.
2Aşk şarabını içsin.
Aşk şarabını daima dostun elinden içmek, vecdin kaynağını doğrudan sevgilinin ikramına bağlar. Dost eli aşkı güvenilir bir ikram yapar. İçeceğin o elden alınması, aşkın kaynağı kadar aracısını da belirler.
- 7
Hakîkat KAYGUSUZ erdir
Ki cismin bunda koymaya
1KAYGUSUZ, hakikat yolunun eridir.
2Bedenini burada bırakmasın.
Kaygusuz hakikat erini bedenini dünyada bırakabilen kişi sayar; dünyevî cisim hedefe taşınmaz. Bedenin bırakılması benlik yükünden çıkıştır.
- 8
Ölüben Arş’a vü kürs’e
İriştire türabını
1Ölünce arşa ve kürsüye.
2Toprağını eriştirsin.
Ölümle toprağın arşa ve kürsüye erişmesi, aşağı sayılan beden maddesini manevî yükselişin parçası yapar. Toprağın yükselişi ölümün son olmadığını sezdirir.
Metnin kaynağı
Basılı Kaygusuz/Alâeddin atfı, TEİS’teki Vizeli Şeyh Alâeddin Ali kimliğiyle eşleştirildi; Kaygusuz Abdal (Alâeddin Gaybî) kimliğiyle birleştirilmedi.
Atıf kanıtını aç ↗Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Kaygusuz Alâeddin, basılı No. 2, PDF 215–216; 8 birim/16 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Ey miskin derdimend âdemKaygusuz Abdal · Cehalet ve benlik eleştirisi→
Zahidin kudret sorusuna verilecek cevap, soyut tartışma değil gönül kitabını açma eylemidir. Cevap tartışmada değil kişinin kendi içinde aranır.