DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Kaygusuz Abdal/Ey Zahit, Sorarsan
Gönül kitabı ve hakikat ilahisi · 15. yüzyıl

Ey Zahit, Sorarsan

Şiir zahidin kudret sorusuna gönül kitabını açarak cevap verir. Perde kalkınca Tanrı’nın güzelliği seyredilir, aşk şarabı dost elinden içilir; Kaygusuz bedenini dünyada bırakıp toprağını arşa ulaştıran hakikat erini över.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Eğer sorar isen

    Bize kudret cevabını

    1Ey zahit, soracak olursan.

    2Kudretin cevabını bize sor.

    Zahidin kudret sorusuna verilecek cevap, soyut tartışma değil gönül kitabını açma eylemidir. Cevap tartışmada değil kişinin kendi içinde aranır.

  2. 2

    Hakîkat ol

    Aça gönül kitâbını

    1Hakikatte kadre erişen odur.

    2O kişi gönül kitabını açar.

    Hakikatte değere eren kişi iç kitabını açar; manevî yetkinlik bilgi biriktirmekten çok kendini okumaktır. Gönlü okumak zahidin dış ölçüsünü aşar.

  3. 3

    Baka gönül kitâbına

    ’kı seyr ede

    1Baksın gönül kitâbına.

    2Hakk’ın güzelliğini seyretsin.

    Gönül kitabına bakan kişi Hakk’ın güzelliğini seyreder; metin imgesi doğrudan görme tecrübesine dönüşür. Hak yüzü iç metnin canlı anlamı olarak belirir.

  4. 4

    Arada kalmaya perde

    Çü kaldıra hicâbını

    1Arada kalmasın perde.

    2Kendi perdesini kaldırınca.

    Perdenin kaldırılmasıyla arada engel kalmaz; ilahî yüzün görünmesi benlik örtüsünün çekilmesine bağlanır. Engelin kalkması görüş ile sevgiliyi buluşturur.

  5. 5

    Gönül Hak’kın nazarında

    Dura ayrılmaya bir dem

    1Gönül Hak’kın huzurunda.

    2Bir an bile ayrılmadan dursun.

    Gönlün Tanrı huzurunda bir an ayrılmadan durması, süreklilik kazanan dikkat ve yakınlık hâlidir. Bir an bile ayrılmamak dikkatin sürekliliğidir.

  6. 6

    Ki dâim dostun elinden

    İçe aşkın şerâbını

    1Böylece dostun elinden daima.

    2Aşk şarabını içsin.

    Aşk şarabını daima dostun elinden içmek, vecdin kaynağını doğrudan sevgilinin ikramına bağlar. Dost eli aşkı güvenilir bir ikram yapar. İçeceğin o elden alınması, aşkın kaynağı kadar aracısını da belirler.

  7. 7

    Hakîkat KAYGUSUZ erdir

    Ki cismin bunda koymaya

    1KAYGUSUZ, hakikat yolunun eridir.

    2Bedenini burada bırakmasın.

    Kaygusuz hakikat erini bedenini dünyada bırakabilen kişi sayar; dünyevî cisim hedefe taşınmaz. Bedenin bırakılması benlik yükünden çıkıştır.

  8. 8

    Ölüben Arş’a vü kürs’e

    İriştire türabını

    1Ölünce arşa ve kürsüye.

    2Toprağını eriştirsin.

    Ölümle toprağın arşa ve kürsüye erişmesi, aşağı sayılan beden maddesini manevî yükselişin parçası yapar. Toprağın yükselişi ölümün son olmadığını sezdirir.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Basılı Kaygusuz/Alâeddin atfı, TEİS’teki Vizeli Şeyh Alâeddin Ali kimliğiyle eşleştirildi; Kaygusuz Abdal (Alâeddin Gaybî) kimliğiyle birleştirilmedi.

Atıf kanıtını aç ↗

Halk Edebiyatı Antolojisi, 1938; Kaygusuz Alâeddin, basılı No. 2, PDF 215–216; 8 birim/16 dize. Görsel kanıt kayıt altındadır; tarama yeniden dağıtılmaz.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirEy Dertli ve Miskin İnsan
Ey miskin derdimend âdem
Kaygusuz Abdal · Cehalet ve benlik eleştirisi

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

zâhid

dünya nimetlerinden sakınan kişi

gönül kitabı

insanın iç hakikati

cemâl-i Hak

Hakk’ın güzelliği

hicâb

perde

kudret cevabı

ilahî kudrete ilişkin cevap

kadre eren

değere veya mertebeye erişen