Seni Candan Sakınırım

Şair ela gözlü sevgiliyi önce kandan, sonra candan sakındığını söyler. Onun bakışı ve davranışı âşığı ateşe atar; son bentte Gevherî kendini kurt, sevgiliyi kuzu sayarak onu kendisinden bile koruması gerektiğini itiraf eder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Elâ gözlü nazlı dilber

   Seni kandan sakınırım

   1Ela gözlü nazlı güzel,

   2seni kandan korurum.

   Ela gözlü sevgiliye koruma sözü verilir; “kandan” kelimesi hem kan tehlikesini hem “nereden” sorusunu çağrıştırır. İlk dizedeki belirsizlik ikinci dizede açılacağı için söz, bilinçli bir ses oyunuyla askıda tutulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kandan değil hey efendim

   Seni candan sakınırım

   1Kandan değil, ey efendim;

   2seni canımdan sakınırım.

   İkinci kesit ilk sözü düzeltir: Asıl korunacak yer kan değil candır; sevgilinin değeri anlatıcının hayatından üstündür. “Candan” koruma, sevgiliyi yalnız tehlikeden değil anlatıcının kendi hayat payından da üstün tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   O yana bu yana bakma

   Beni ateşlere yakma

   1O yana bu yana bakma.

   2Beni ateşlere atma.

   Sevgilinin çevreye bakışı âşığı kıskançlık ateşine atar; bakmama buyruğu koruma dilinin sahiplenici yanını gösterir. Sağa sola bakışın ateşe dönüşmesi, kıskançlığın tek bir göz hareketinden beslendiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Elini koynuna sokma

   Seni senden sakınırım

   1Elini koynuna sokma.

   2Seni kendinden sakınırım.

   Elin koyna girmesi bile tehlikeli bir işaret sayılır; anlatıcı sevgiliyi onun kendi davranışından korumak istediğini söyler. Elin koyna girmesi dış düşman olmadan da tehlike doğurur; koruyan ses sevgilinin bedenine yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   GEVHERÎ der ben bir merdim

   Yüreğimden çıkmaz derdim

   1Gevherî der: Ben bir yiğidim.

   2Derdim yüreğimden çıkmaz.

   Gevherî yiğitliğini ilan etse de yüreğindeki dertten kurtulamaz; dış güç ile iç zayıflık aynı kişide birleşir. “Merdim” iddiasıyla çıkmayan dert yan yana gelince yiğitliğin iç acıya yetmediği anlaşılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Sen bir kuzu ben bir kurdum

   Seni benden sakınırım

   1Sen bir kuzusun, ben bir kurdum.

   2Seni kendimden sakınırım.

   Kuzu ve kurt benzetmesi koruyucunun da tehdit olabileceğini açığa çıkarır; şair sevgiliyi sonunda kendisinden sakınır. Kurt olduğunu söyleyen koruyucu kendi yırtıcılığını kabul eder; son sakınma bu yüzden kendisine döner.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle