Kimseler Bilmez

Şair nazlı sevgiliye duyduğu aşkı kimsenin bilmediğini tekrarlar. Başına gelen derdi tek başına çeker, gece gündüz aşk ateşinde yanar; Gevherî son bentte Allah’tan umutlu olsa da ayrılık yüzünden gizlice öleceğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey benim nazlı cananım

   Severim kimseler bilmez

   1Ey benim nazlı sevgilim,

   2seni severim; kimseler bilmez.

   Nazlı sevgiliye aşk açıkça söylenir, fakat çevreden gizlenir; nakarat sevginin yalnız anlatıcıyla sevgili arasında kaldığını belirtir. “Kimseler bilmez” dönüşü her itirafı dış dünyadan mühürleyerek sevginin gizli alanını daraltır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir iştir geldi başıma

   Çekerim kimseler bilmez

   1Başıma bir iş geldi.

   2Onu çekerim; kimseler bilmez.

   Başa gelen “iş” aşk derdidir; anlatıcı bu yükü tek başına çektiğini söyleyerek gizliliğin yalnızlığını büyütür. Başa gelen işin adı konmadıkça yük daha yalnız görünür; çekmek fiili sürekliliği bedene taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bak şu kalbimin işine

   Saldı sevdayı başıma

   1Bak şu kalbimin yaptığına:

   2Sevdayı başıma saldı.

   Kalp kişiden bağımsız davranıp sevdayı başa salar; böylece aşk bilinçli seçim değil, iç organın yol açtığı bir kader olur. Kalbin “işi” ve sevdanın başa salınması, iç organı hem fail hem de anlatıcıya hükmeden güç yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dünü gün aşk ateşine

   Yanarım kimseler bilmez

   1Gece gündüz aşk ateşinde,

   2yanarım; kimseler bilmez.

   Gece gündüz yanmak acının kesintisizliğini gösterir; kimsenin bunu bilmemesi dış görünüş ile iç hâli ayırır. “Dünü gün” kesintisiz zaman kurar; görünmeyen yanış böylece tek gecelik bir taşkınlık olmaktan çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   GEVHERÎ ümidim Haktan

   Yandı bu bağrım firakatan

   1Gevherî’nin umudu Allah’tandır.

   2Bu bağrım ayrılıktan yandı.

   Mahlaslı bentte umut Allah’a bağlanırken bağır ayrılıktan yanmıştır; inanç acıyı silmez ama dayanma yönü verir. Hak’tan ümit ile firak ateşi aynı birimde durur; manevi dayanak acının varlığını inkâr etmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ey efendim derdi aşktan

   Ölürüm kimseler bilmez

   1Efendim, aşk derdinden,

   2ölürüm; kimseler bilmez.

   Ölüm ihtimali bile gizli kalacaktır; son nakarat aşk derdinin tanıksız ve sessiz biçimde yaşandığını kesinleştirir. Ölümün bile tanıksız kalması, gizliliği toplumsal suskunluktan varoluşsal yalnızlığa büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle