Ağlatma Beni

Şair yüzünü görüp âşık olduğu sevgiliye Allah’ın birliğini anarak kendisini ağlatmaması için yalvarır. Güzelliğin geçiciliğini ve âşığı ağlatanın gülmeyeceğini hatırlatır; son bentte kan dolan bağrının çektiği acının artık yetmesini ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Görüp cemalini âşık olduğum

   Hakkı bir bilirsen ağlatma beni

   1Yüzünü görüp âşık olduğum sevgili,

   2Allah’ı bir biliyorsan beni ağlatma.

   Aşkın başlangıcı sevgilinin yüzünü görmektir; Allah’ın birliği üzerine kurulan rica, ağlatmama talebine ahlaki ağırlık verir. Yemin niteliğindeki hitap, sevgilinin inancıyla âşığa göstereceği merhamet arasında doğrudan bir sorumluluk kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Uğruna serimi feda kıldığım

   Hakkı bir bilirsen ağlatma beni

   1Uğruna başımı feda ettiğim sevgili,

   2Allah’ı bir biliyorsan beni ağlatma.

   Anlatıcı başını ve canını sevgili uğruna feda etmeye hazırdır; aynı nakarat bu fedakârlığın karşılığında merhamet ister. Başını feda eden ses, ağlatılmama isteğini küçük bir karşılık gibi sunarak kendi fedakârlığıyla sevgilinin tavrını tartar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu güzellik baki kalmaz sevdiğim

   Âşıkın ağlatan gülmez sevdiğim

   1Bu güzellik kalıcı değildir, sevdiğim.

   2Âşığını ağlatan kişi sonunda gülmez.

   Güzelliğin kalıcı olmadığı hatırlatılırken âşığını ağlatanın da gülemeyeceği söylenir; zaman ve karşılık düşüncesi uyarı olur. İki dize de bugünkü güzelliğe güvenmemeyi söyler: biri faniliği, diğeri yapılan eziyetin geri dönüşünü hatırlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İyilerden kemlik gelmez sevdiğim

   Hakkı bir bilirsen ağlatma beni

   1İyi kişilerden kötülük gelmez, sevdiğim.

   2Allah’ı bir biliyorsan beni ağlatma.

   Sevgili iyi kişiler arasında sayılmak isteniyorsa kötülük etmemelidir; nakarat bu ahlaki ölçüyü yeniden doğrudan talebe bağlar. Buradaki “kemlik” yalnız kaba davranış değil, kendisine bağlı bir âşığı sürekli gözyaşında bırakmaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İltifat etmeğe gelsen yanıma

   Müddeiler sitem eder canıma

   1Bana ilgi göstermek için yanıma gelsen,

   2rakipler canımı incitir.

   Sevgilinin iltifatı bile rakiplerin sitemini doğurur; anlatıcı yalnız ilgisizlikten değil, çevredeki kıskançlıktan da zarar görür. Yakınlaşma ihtimali rakipleri harekete geçirdiğinden, sevgilinin gelişi bile konuşanı güvenli bir mutluluğa ulaştıramaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Beddua alırsın girme kanıma

   Hakkı bir bilirsen ağlatma beni

   1Beddua alırsın; benim kanıma girme.

   2Allah’ı bir biliyorsan beni ağlatma.

   Kanına girmeme uyarısı beddua ihtimaliyle sertleşir; ardından nakarat, tehdidi yeniden yalvaran merhamet diline çevirir. Beddua ile iman çağrısının yan yana gelişi, konuşanın öfkesini son anda yeniden yalvarış sınırına çeker.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   GEVHERÎ der dilber öğüt tutmaz mı

   Âşıkın dediği yola gitmez mi

   1Gevherî der: Güzel, öğüdü dinlemez mi?

   2Âşığın söylediği yoldan gitmez mi?

   Mahlaslı bölümde sevgilinin öğüt tutup tutmayacağı sorulur; âşığın gösterdiği yol, doğru davranış ölçüsü olarak sunulur. Sorular sevgiliden yalnız duymayı değil, öğüdü davranışa çevirip âşığın gösterdiği yolda ilerlemeyi bekler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Kara bağrım hun ettiği yetmez mi

   Hakkı bir bilirsen ağlatma beni

   1Kara bağrımı kana çevirdiğin yetmez mi?

   2Allah’ı bir biliyorsan beni ağlatma.

   Bağrın kana dönmesi çekilen acının bedensel sınırıdır; “yetmez mi” sorusu ile nakarat birleşip son bir merhamet çağrısı kurar. Kanlı bağır imgesi önceki bütün gözyaşlarını tek bedensel yarada toplar ve şiirin tekrar eden ricasını sonuçlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle