Aşkın Ateşi Ciğerimi

Eşrefoğlu aşk ateşinin ciğerini sürekli yaktığını ve sevda yükünün sürdüğünü söyler. Ayrılık, zincir, bülbülün feryadı ve sevgilinin yüzüne bakış, canın Tanrı’dan gelip yine Tanrı’ya gittiği hükmünde birleşir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Aşkın odu ciğerimi

   Yaka geldi yaka gider

   1Aşk ateşi ciğerimi,

   2Yakıp durdu, yakmayı sürdürür.

   Aşk ateşi ciğeri geçmişten bugüne yakar ve yakmayı sürdürecektir; “yaka geldi, yaka gider” sürekliliği acıya zaman kazandırır. Bu vurgu, “Aşkın odu ciğerimi” sözünde belirginleşir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Garib başım bu sevdâyı

   Çeke geldi çeke gider

   1Garip başım bu sevdayı.

   2Çekip durdum, çekmeyi sürdürürüm.

   Garip baş sevda yükünü taşımış ve taşımaya devam eder; yinelenen fiil, aşkın geçici bir sıkıntı olmadığını bildirir. Yük omuzdan hiç inmez. Bu vurgu, “Garib başım bu sevdâyı” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Firkat kâr etti cânıma

   Gelsin âşıklar yanıma

   1Ayrılık işledi cânıma.

   2Gelsin âşıklar yanıma.

   Ayrılık canı yaralayınca konuşan öteki âşıkları yanına çağırır; kişisel acı, ortak deneyimin tanıklığını arar. Çağrı acıyı ortaklaştırır. Bu vurgu, “Firkat kâr etti cânıma” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Aşk zencirin dost boynuma

   Taka geldi taka gider

   1Aşk zincirini dost boynuma.

   2Kaynakta “Taka geldi taka gider” biçiminde geçen dize, “taka geldi” yüzeyi nedeniyle güvenle kesinleştirilemiyor.

   Dostun aşk zinciri boyna yönelir; “taka geldi” yüzeyi açıklanamadığından bağın takılması ile başka bir tarihî kullanım arasında seçim yapılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bülbül eder zâr ü efgan

   Aşk oduna yandı bu can

   1Bülbül inleyip feryat eder;

   2Aşk oduna yandı bu can.

   Bülbülün iniltisi, aşk ateşinde yanan canın sesi olur; kuş ile insan aynı feryatta birleşir. Feryat ateşin işitilen biçimidir. Bu vurgu, “Bülbül eder zâr ü efgan” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Benim gönülcüğüm heman

   Hak’tan geldi Hak’ka gider

   1Benim gönülcüğüm ise,

   2Hak’tan geldi Hakk’a gider.

   Gönül Tanrı’dan gelip yine Tanrı’ya gider; aşk acısının ortasında hareketin kaynağı ile varacağı yer aynı tutulur. Yolun iki ucu da Hakk’tır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Ârifler durur sözüne

   Gayrı görünmez gözüne

   1Ârifler onun sözüne bağlı durur.

   2Başka görünmez gözüne.

   Ârifler sözün başında durur ve gözlerine başka hiçbir şey görünmez; sadakat hem dilde hem bakışta tek yönlülük kazanır. Söz ile göz aynı sadakati taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   EŞREFOĞLU yâr yüzüne

   Baka geldi baka gider

   1Eşrefoğlu sevgilinin yüzüne,

   2Sevgilinin yüzüne bakmayı sürdürür.

   Eşrefoğlu sevgilinin yüzüne bakmış ve bakmayı sürdürecektir; mahlas, şiiri kesintisiz görüş eylemiyle kapatır. Bakış şiirden sonra da sürecektir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle