Elvan Çelebi II

Şiir, veliyi sıradan beden olarak görmeyi reddeder ve ona “can gözüyle” bakmayı şart koşar. Mürşidin Allah’a ulaştıran kudreti, on sekiz bin âlemi yüzük gibi taşıyan genişlikte anlatılır; Elvan son beyitte kendisini kulların en aşağısı sayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Evliyâya ten göziyle kim bakarsa serseri

   Bî basardur cânı yokdur ölüdür değül diri

   Evliyâ cândur gerek kim cân göziyle bakalar

   Zîra kim cânlu kişiler câna olur müşterî

   Evliyâ bir cân gülidür bülbül isen gel berü

   Yoksa var git nisbet itme nevbahâra zemheri

   Evliyâdır mürşidümüz tut eteğin sıdk ile

   İlete Allah’a seni göstere peygamberi

   Evliyâya irmeyince kimsene bulmaz Hak’ı

   Yoksa kaldun dü cihânda şöyle âciz müşterî

   Evliyâyı sen sanursın yer yüzünde bir adam

   Evliyânın sırrı vardur dü cihândan içeri

   Evliyânın Zât-ı Hak’tır vasfının evsâfı Hak

   Yâ sanur mısın sen anı et ü kandır yâ deri

   Evliyânın kudretidir dü cihâna hükm iden

   Sen sanursın yir ü göktür yâ bu çerh-i çenberi

   On sekiz bin âlem anun barmağında bir yüzük

   Bilmediği yer mi vardur illâ sorar kanceri

   Hâcıyem dirsin değilsin kande gördün haccı sen

   Serserî hâ yol döğersin berr ü bahri berberî

   Söyleyen bir ben değülem söyledir vardur beni

   Evliyânın kudreti var söyledirse mermeri

   Evliyânın kulları çok kemteri Elvan’dürür

   Kemterinin kemteriyem kemterinin kemteri

   1Velilere yalnız beden gözüyle bakan başıboştur;

   2görüşsüzdür, canı yoktur, ölüdür, diri değildir.

   3Veliler candır; onlara can gözüyle bakmak gerekir,

   4çünkü canlı kişiler cana müşteri olur.

   5Veliler bir can gülüdür; bülbülsen buraya gel,

   6değilsen git, kışı ilkbahara benzetme.

   7Veliler mürşidimizdir; eteğini içtenlikle tut,

   8seni Allah'a ulaştırsın, peygamberi göstersin.

   9Hiç kimse velilere erişmeden Hakk'ı bulamaz;

   10yoksa iki dünyada da aciz bir alıcı olarak kalırsın.

   11Sen veliyi yeryüzünde sıradan bir insan sanırsın;

   12oysa velinin sırrı iki dünyanın da ötesindedir.

   13Velinin özü Hak'tandır, nitelikleri Hakk'ın nitelikleridir;

   14yoksa onu et, kan ya da deriden mi ibaret sanırsın?

   15İki dünyaya hükmeden velilerin kudretidir;

   16sen onu yer, gök ya da bu dönen felek sanırsın.

   17On sekiz bin âlem onun parmağında bir yüzüktür;

   18bilmediği bir yer var mıdır ki “Nerede?” diye sorsun?

   19“Hacıyım” dersin ama değilsin; sen haccı nerede gördün?

   20Karada denizde başıboş dolaşıp yolu döversin.

   21Söyleyen yalnız ben değilim; beni söyleten bir kudret var;

   22velilerin kudreti mermeri bile söyletir.

   23Velilerin çok kulu vardır, en değersizi Elvan'dır;

   24ben o en değersiz kulun bile en değersiziyim.

   Beden gözü ile can gözü arasındaki ayrım şiirin ana ölçütüdür. Gül-bülbül ve bahar-kış karşıtlıkları manevi yakınlığı, hac yolcusu eleştirisi ise yalnız adla yetinmenin boşluğunu gösterir. “Mermeri söyletmek” mübalağası ilhamın şairi araç kıldığı düşüncesine geçer; kapanışta üç kez yinelenen “kemter” sözü güçlü bir tevazu derecelenmesi kurar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle