Elvan Çelebi III

Elvan Çelebi, Allah’ın mutlak hükmünü aklın kuşatamayacağı bir denize benzetir ve insanın o denizde ancak küçük bir kayık olduğunu söyler. Tevekkül, istiğfar ve görünüş renklerinden vazgeçme öğütleri, kişinin kendinden kurtarılması duasıyla biter.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hak taâlâ ne kim kılur hakdır

   Âlem üzre hâkim-i mutlakdır

   Ne neye lâyık ol bilür bellü

   Anı bilmek azîm ü muğlakdır

   Akl ana olmadı muhît olmaz

   Ol denizde muhît zevrakdır

   Fukarânun emîri hem ol kim

   Târık ola şunu kim erzâkdır

   Çün ومن يتوکل علی الله okuya

   Elhazer elhazer ne bak bakdır

   Bir nefesde hezâr istiğfâr

   Ger kılasın azîm aylakdır

   Vazgel Elvanı unut bu elvânı

   Çün bilürsün bu perde-i Hak’dır

   Ey Kerîm ü Rahîm ü Ferd ü Vedâd

   Sen sana bizi bizsizin bakdır

   1Yüce Allah ne yaparsa haktır;

   2âlem üzerinde mutlak hâkim odur.

   3Neyin neye layık olduğunu açıkça bilir;

   4onu bilmek ise büyük ve güç bir iştir.

   5Akıl onu kuşatamadı, kuşatamaz;

   6o denizde akıl ancak bir kayıktır.

   7Yoksulların emiri de odur;

   8rızık diye önüne çıkanı bırakıp geçebilen kişidir.

   9“Kim Allah'a tevekkül ederse” ayetini okuyunca,

   10sakın, sakın; bakışa kapılıp kalma.

   11Bir nefeste bin kez bağışlanma dilemen,

   12bile büyük bir aylaklıktır.

   13Elvan'dan vazgeç, bu renkleri unut;

   14çünkü bilirsin, bunlar Hakk'ın perdesidir.

   15Ey cömert, merhametli, bir ve seven Allah;

   16sen bizi bize bırakmadan gözet.

   İlk üç beyit ilahi hüküm ile sınırlı akıl arasındaki mesafeyi kurar; “muhit” sözcüğünün hem kuşatma hem okyanus çağrışımı kayık imgesiyle pekişir. Arapça tevekkül ibaresinden sonra dış görünüşe takılıp kalmama uyarısı gelir. Mahlasın “elvân”, yani renkler sözüyle yan yana kullanılması, şairin kendi benliğini de hakikat perdesi saydığını gösterir.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle