Elvan Çelebi V

Baharın gelişi ilahi lütuf ve ibret olarak anlatılır; yeryüzü renklenir, yaratılmışlar canlanır, bülbül gül karşısında sazını ahlarla kurar. Şair tabiat gözleminden mürşide bağlanma öğüdüne geçer ve Mahmud-Ayaz kıssasıyla sadakati örnek gösterir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gör ne fazl itdi yine ol kârsâz

   Kim cihândan gitdi kış u geldi yaz

   Dürlü dürlü renkler ile yer yüzün

   Hûb müzeyyen kıldı hoş ol bîniyâz

   Cümle mahlûkât geldi cünbişe

   Hâllü hâlince kamu zevkde komaz

   İy zamâne ârifi açgıl gözün

   Anla bu hikmetleri gönlüne yaz

   Tâlib isen matlûbı key kıl taleb

   Âşık isen ma’şûk ile ışkbâz

   Nâzır isen oku فانظر âyetin

   Tâ ki sana ma’lûm ola işbu râz

   Yine bülbül şâdgam ü kâmrân

   Ya’ni kim gülbine geldi serfirâz

   Bülbüle çün arz kıldı gül yüzün

   Sûz u âh u nâliş ile düzdü sâz

   Neylesün bîçâre bülbül çünki gül

   Dilrübâ ammâ değildür dilnüvâz

   Dost donun donandı dünyâ düpdüzün

   Çi tih-i kûhsâr ü çi şib ü firâz

   İşbu kudret işbu ibret işbu hâl

   Yir yüzüne bu kerem bu izz ü nâz

   Kamusu ol bîniyâzın fazlıdır

   Ne kıla her zerre bin dürlü niyâz

   Her yaradılmış kılur cinsin taleb

   Nitekim şâhini şâhin kazı kaz

   Dost eteğin pek dut Elvan sen dahi

   Var bu ışk mahmurlığın dost ile yaz

   Ger dilersen âkıbet mahmûd ola

   Şunı kıl kim Mahmûd’a kıldı Ayaz

   1Bak, işleri yoluna koyan yine nasıl bir lütufta bulundu:

   2kış dünyadan gitti, yaz geldi.

   3Yeryüzünü türlü türlü renklerle,

   4o hiçbir şeye muhtaç olmayan güzelce süsledi.

   5Bütün yaratılmışlar harekete geçti;

   6her birini kendi hâline göre zevkten yoksun bırakmadı.

   7Ey zamanın arifi, gözünü aç;

   8bu hikmetleri anla, gönlüne yaz.

   9Arayan isen aradığını iyice ara;

   10âşıksan sevgiliyle aşk oyna.

   11Bakan kişiysen “Bakın” ayetini oku,

   12ta ki bu sır sana belli olsun.

   13Bülbül yine sevinçli ve muradına ermiş;

   14çünkü gül fidanının başına gururla geldi.

   15Gül yüzünü bülbüle gösterince,

   16bülbül yanış, ah ve inleyişle sazını kurdu.

   17Zavallı bülbül ne yapsın; gül,

   18gönül çeker ama gönül okşamaz.

   19Dünya baştan başa dost elbisesini giydi;

   20ister dağların düzü, ister iniş ve yokuş olsun.

   21Bu kudret, bu ibret, bu hâl,

   22yeryüzündeki bu cömertlik, yücelik ve naz,

   23hep o hiçbir şeye muhtaç olmayanın lütfudur;

   24öyleyse her zerre neden bin türlü yalvarmasın?

   25Her yaratılmış kendi cinsini arar;

   26nitekim şahin şahini, kaz kazı arar.

   27Elvan, sen de dostun eteğini sıkı tut;

   28git, bu aşk mahmurluğunu dost ile yaşa.

   29Sonunun övgüye değer olmasını dilersen,

   30Ayaz'ın Mahmud'a yaptığını sen de yap.

   Kıştan yaza geçiş yalnız mevsim değişikliği değildir; her renk ve hareket, hiçbir şeye muhtaç olmayan yaratıcının fazlına işaret eder. Gülün çekici ama gönül okşamayan tavrı bülbülün yanık sesini doğurur. Son dört dize doğadaki “kendi cinsini arama” ilkesini manevi dostluğa uyarlar; Ayaz’ın Mahmud’a bağlılığı Elvan için davranış modeli olur.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle