Ey Âşıklar, Ey Sadıklar

Üftâde insanı kendi varlığının şehrine bakmaya çağırır; aranan sevgilinin ve yolun insanın içinde bulunduğunu söyler. Yabancıya bakışı kesip birlik denizine dalan talip, ayrı bir sefer aramadan baştan sona hakikate ulaşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey âşıkan ey sâdıkan

   Bakgil vücudun şehrine

   1Ey âşıklar, ey sadıklar.

   2Kendi varlığını bir şehir gibi gör.

   Âşıklara ve doğruluk sahiplerine yapılan açılış çağrısı, bakışın dışarıdan bedenin “şehrine” çevrilmesini ister. Şehir benzetmesi, hakikat araştırmasının insanın kendi varlığında başlayacağını bildirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Tâ kim acâyib göresin

   Bir ulu bahre dalasın

   1Böylece şaşılacak şeyler göresin.

   2Ulu bir denize dalasın.

   İç dünyaya dikkatle bakan kişinin şaşırtıcı şeyler göreceği ve büyük bir denize dalacağı söylenir. Deniz, sınırlı benlikten birlik tecrübesine geçişin genişliğini duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir olasın ol bir ile

   Kalmayasın ağyâr ile

   1O bir olanla birleşesin.

   2Yabancılarla baş başa kalmayasın.

   İnsan “bir olan” ile birleştiğinde yabancılarla kalmayacaktır. İki dize, vahdeti yalnız düşünsel bir kabul değil, ayrılık duygusunu ortadan kaldıran yaşantı olarak kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Her yanadan gele nidâ

   Bakgil cemâlinden yana

   1Her yandan bir ses gelsin.

   2Yüzünü onun güzelliğine çevir.

   Her yönden gelen ses, talibi sevgilinin güzelliğine bakmaya yöneltir. Çok sayıda çağrının tek bir yüze yönelmesi, görünüşteki çeşitliliği aynı ilahî merkeze bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ey ÜFTADE matlûb sana

   Vâsıldürür cümle ana

   1Ey ÜFTADE, aradığın sana yöneliktir.

   2Basılı “Vâsıldürür cümle ana” kuruluşunun öznesi belirsizdir; anlamı güvenle tamamlanamıyor.

   İlk dize Üftâde’ye ve aradığı şeye seslenir. İkinci dizenin “Vâsıldürür cümle ana” biçimindeki basılı söz dizimi, özneyi ve yönelmenin bağını kesinleştirmeye izin vermediğinden yorum bu belirsizliği korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   İsterseniz dosttan haber

   Gayriye kılmağıl nazar

   1Dosttan haber almak istiyorsanız.

   2Başkasına bakma.

   Dosttan haber isteyen kişiye başkasına bakmaması buyurulur. Haber arayışı gözün disiplinine bağlanır; yabancı sayılan görüntüler, dikkati asıl sevgiliden uzaklaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Maksûdu sende bulasın

   Bulmayasın anda kenar

   1Aradığını kendi içinde bulasın.

   2Orada hiçbir kıyı bulamayasın.

   Aranan şeyin insanın içinde bulunacağı fakat orada bir kıyıya rastlanmayacağı belirtilir. İç dünya, sonu ölçülemeyen bir deniz gibi tasarlanarak keşfin bitimsizliği vurgulanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Var olasın ol var ile

   Bulmayasın andan eser

   1O var olanla var olasın.

   2Ondan ayrı bir iz bulamayasın.

   İlk dize “o var” ile var olmayı, ikinci dize ise “ondan eser bulamama”yı yan yana getirir. “O” ve “ondan” zamirlerinin kapsamı basılı birim içinde açıkça çözülmediği için ayrıca bir öğretisel sonuç çıkarılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Yâ tâlibî menem Hudâ

   Yokdur sana ayruk sefer

   1Ey talip, ben Tanrı’yım.

   2Yoktur sana başka sefer.

   Birinci dizedeki “menem Hudâ” kuruluşu konuşanın kimliğini kesinleştirmeyi güçleştirir. Birime güvenle söylenebilen, talibe artık başka bir yolculuk bulunmadığının bildirilmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Hâsıldürür önden sona

    Budur hakîkatden haber

    1Baştan sona elde edilen sonuç budur.

    2Budur hakikatten haber.

    Kapanış, baştan sona elde edilen hakikat haberini tek cümlede özetler. Önceki şehir, deniz ve sefer imgeleri insanın içindeki birlik bilgisinde sonuçlanır.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle