Ey cemâl-i sun’-i Hak kudret seher vaktinde gel

Hak sanatının güzel eseri sevgili seher vaktinde gizli sohbet ve eğlenceye çağrılır; fasık rakiplerin gamhaneye gelişini duymaması istenir. Âşığa cefa etmemesi, dedikodu ve düşman masalını dinlememesi öğütlenir. Konuşan aşk yüzünden meczup gibi dolaşır, dertte Eyyub gibi ağlar ve hasrette Yakup gibi gün yüzünü bekler. Son kıtada Ömer kendisini sevgilinin hâlis ve sadık kulu, kavuşmaya layık ve canı gönülden âşığı sayar; şahının ayrılık çekmemesi için seherde gelmesini ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey cemâl-i sun’-i Hak kudret seher vaktinde gel

   İdelim zevk u safâ sohbet seher vaktinde gel

   1Ey Hak sanatının kudretli güzelliği, seher vaktinde gel;

   2Sohbet edip zevk ve neşe bulalım, seherde gel.

   Sevgili “cemâl-i sun’-i Hak” diye ilahî sanatın görünür güzelliği sayılır; kudret bu yaratılışın niteliğidir. Seher sohbeti zevk ve safa üretir, çağrı bedensel güzellikle konuşma neşesini aynı erken vakitte toplar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Duymasın ağyâr-ı fâsik geldiğin gam hâneye

   İderiz biz mahfice işret seher vaktinde gel

   1Fasık rakipler gam evine geldiğini duymasın;

   2Gizlice eğleniriz, seher vaktinde gel.

   Buluşma gamhanede gerçekleşecektir; acı evi sevgili gelince mahfî işret mekânına dönüşür. Fâsık ağyârın duymaması hem ilişkinin gizliliğini hem kötü niyetli çevrenin haberle müdahale etmemesini sağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âşıka cevr ü cefâlar eyleme ey yar sakın

   Kîl ü kaller gâhi gâhi etmeden güftar sakın

   1Ey yâr, sakın âşığa eziyet ve cefa etme;

   2Ara sıra dedikodu ederek konuşmaktan sakın.

   Yâre ilk öğüt âşığa cevr ü cefadan sakınmasıdır; güzellik eziyet hakkı vermez. Kîl ü kâl, söz kalabalığı ve dedikodudur; ara sıra bile buna dayalı güftar etmek güven ilişkisini zedeler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dinleme efsâne alma gûşuna zinhar sakın

   Ol adûya eyleyüp nisbet seher vaktinde gel

   1Efsaneyi dinleme, sakın kulağına alma;

   2O düşmana yakınlık gösterme, seher vaktinde gel.

   Efsaneyi kulağa almamak, doğrulanmamış anlatıyı sevgili hükmünün temeli yapmamaktır. “Ol adûya nisbet” düşmanla bağ veya itibar kurma alanındadır; seher gelişi bu yanlış yakınlığın karşı seçeneği olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gezerim aşkınla cânâ âlemi meczub misâl

   Derdin ile mihnet içre ağlarım Eyyub misal

   1Ey sevgili, aşkınla âlemi meczup gibi gezerim;

   2Derdinle mihnet içinde Eyyub gibi ağlarım.

   Konuşan aşk yüzünden âlemi meczup gibi dolaşır; hareketi akılcı rota değil çekimin sürükleyişidir. Dert içinde Eyyub gibi ağlamak, mihneti peygamber sabrı ve beden sınavıyla karşılaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   İştiyâk-ı hasretinle sevdiğim Ya’kub misâl

   Olmuşum gün yüzüne hasret seher vaktinde gel

   1Ey sevdiğim, özleminin hasretiyle Yakup gibi;

   2Gün yüzüne hasret kaldım, seher vaktinde gel.

   Hasretin iştiyakı özlemi iki kat yoğunlaştırır; sevgili görünmez gün yüzüdür. Yakup benzetmesi Yusuf ayrılığına dayanan sürekli ağlayışı taşır, seherde geliş ise uzun kıssayı tek görünüşle kesme umududur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Abd-i hâlis sâdıkındır bu Ömer cânım senin

   Vaslına hem lâyıkındır bu Ömer cânım senin

   1Bu Ömer senin hâlis ve sadık kulundur, canım;

   2Bu Ömer kavuşmana da layıktır, canım.

   Ömer kendisini “abd-i hâlis sâdık” diye sevgilinin katıksız ve bağlı kulu olarak tanımlar; aşk hizmet dili kazanır. Ardından vuslata layık olduğunu söylemesi, kulluğun karşılıksız ezilme değil kavuşma değeri doğurduğunu savunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Cân ü dilden âşıkındır bu Ömer cânım senin

   Çekmesin şâhım yazık firkat seher vaktinde gel

   1Bu Ömer sana canı gönülden âşıktır, canım;

   2Şahım ayrılık çekmesin, yazıktır; seherde gel.

   Can ü dilden âşıklık hem yaşam özü hem gönül bağlılığıdır; mahlas üçüncü kez aynı kişiyi mühürler. “Çekmesin şâhım yazık firkat”te kişi bağı esnek olsa da açık istek ayrılığın bitmesi ve seher gelişidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle