Ey Dost Senin Derdin ile

Abdürrahim Tırsî dostun derdiyle yana yana yürümeyi, tane tane gözyaşı dökmeyi ve aşk şarabıyla kanmayı ister. Gönlün fikirle, dilin zikirle dolması ve aradaki perdenin kaldırılması dileği, eksik kulun kerem sahibine yönelişiyle tamamlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey dost senin derdin ile

   Yürüyeyin yane yane

   1Ey dost senin derdin ile.

   2Yürüyeyin yana yana.

   Dostun derdiyle yana yana yürümek isteyen kişi, acıyı kaçılacak yük değil sevgiliye doğru sürekli hareket sayar. Yanış yürüyüşün yakıtıdır. Bu vurgu, “Ey dost senin derdin ile” sözünde belirginleşir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dökeyim gözümden yaşı

   Akıtayın dane dane

   1Dökeyim gözümden yaşı.

   2Akıtayım tane tane.

   Gözyaşının tane tane dökülmesi, kederi sayılabilir damlalara ayırır; yavaş tekrar, yürüyüşün ritmini sürdürür. Her damla ayrı bir adımdır. Bu vurgu, “Dökeyim gözümden yaşı” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bana seni gerek seni

   Sensiz neylerim ben beni

   1Bana yalnız sen gereksin;

   2sensiz kendimi ne yapayım?

   Yalnız sevgiliyi isteyen anlatıcı, O yokken kendi benliğini ne yapacağını sorar; dost arzusu özvarlıktan üstün tutulur. Benlik dost olmadan anlamsızdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Aşk şarabı canım canı

   İçir bana kane kane

   1Aşk şarabı canımın canıdır.

   2Bana kana kana içir.

   Aşk şarabının canın özüne kana kana içirilmesi dilenir; susuzluk bedene değil ruhun merkezine yerleştirilir. İçilen şey kavuşma arzusudur. Bu vurgu, “Aşk şarabı canım canı” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Doldur gönlüm fikrin ile

   Hem dilimi zikrin ile

   1Doldur gönlüm fikrin ile.

   2Hem dilimi zikrin ile.

   Gönlün dost düşüncesiyle, dilin de onun zikriyle dolması istenir; içteki tefekkürle dışa vurulan anış aynı yönelişin iki tamamlayıcı hareketidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dost dost deyu aşkın ile

   Çarh vurayın döne döne

   1Dost dost diye aşkın ile.

   2Döne döne çark vurayım.

   “Dost” diye seslenen kişi aşk içinde dönmek ister; zikir sözü, dönme hareketinin ritmine dönüşür. Dönüş zikrin bedensel biçimidir. Bu vurgu, “Dost dost deyu aşkın ile” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Eyle cismim candan üryan

   Olayım yüzüne hayran

   1Bedenimi candan soyundur;

   2Olayım yüzüne hayran.

   Bedenin candan soyundurulması istenir ki konuşan sevgilinin yüzüne hayran kalabilsin; bedensel örtü görüşün engeli sayılır. Bu vurgu, “Eyle cismim candan üryan” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Götür hicabı aradan

   Gösteredür cane cane

   1Götür perdeyi aradan.

   2Kaynakta “Gösteredür cane cane” biçiminde geçen dize, “cane cane” yüzeyi nedeniyle güvenle kesinleştirilemiyor.

   Konuşan, aradaki perdenin kaldırılmasını ister; bu dilek sevgiliyle arasındaki görüş engelini ortadan kaldırmaya yönelir. “Cane cane” ikilemesi çözülemediği için gösterme eyleminin yönü kesinleştirilmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Bu ABDÜRRAHÎMÎ TÎRSÎ

   Sen sultanın eksiklisi

   1Bu Abdürrahîmî Tırsî,

   2sen sultanın kusurlu kuludur.

   Abdürrahîmî Tırsî mahlasını söyleyip kendisini sultanın kusurlu kulu sayar; adını tevazu bildirimine bağlar. Kusur kulluğun açık kabulüdür. Bu vurgu, “Bu ABDÜRRAHÎMÎ TÎRSΔ sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Seni umar kerem issi

    Ulaşasın hane hane

    1Ey kerem sahibi, Tırsî senden yardım umar;

    2Ulaşasın hane hane.

    Tırsî, kerem sahibi olan dosta yönelip ondan yardım umar; “hane hane ulaşasın” dileği, cömert muhatabın lütfunun her eve varması için edilen bir duaya dönüşür.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle