Feyz-i mehtâb edeli meclisi bahr-i sîm-âb
Gazel, ay ışığında gümüş bir denize dönen meclisten başlayarak görünüş ile hakikat arasındaki ayrımı işler. Serap susuzu doyurmaz, taklit yolcuya feyiz vermez; inceliğin gerçek tadını beden değil ruh kavrar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Feyz-i
Gösterir mevce-i nûr üzre kadeh şekl-i habâb
Germ olur âb-ı güherden heves-i ehl-i harîd
Yoksa sîrâb edemez teşne-lebi
Zâde-i nahl-i gül-i gâliye-sâ olsa da hâr
Kec-nihâdânı şeref-perver eder ey sebbâb
Kalb-i sâkî eder îhâm-ı hevâ
Hâne-i âyîneye mevc-i nefesdir seylâb
Zâlim-i gâliye isbât-ı mükâfât eyler
Şu'le-i âteşi efsürde eden eşk-i kebâb
Eyledi neş'e-ver-i vaslını ser-mest-i elem
Çeşm-i dest-i nigehe bahş edeli câm-ı ubâb
Ehl-i taklîd edemez sâlike îsâl-i füyûz
Rûşenâ-bahş olamaz reh-reve nûr-ı şitâb
Dem-be-dem devr-i mecâlis eden ehl-i zevkin
Desti fâriğ kalır encâmı çü mînâ-yı şarâb
Rûhdur Hikmet
Kef-i lâmisde haşeb-bâzda olur cism-i rebâb
1Ay ışığının feyzi meclisi cıva renkli bir denize çevirdiğinden beri
2kadeh, nur dalgası üzerinde bir kabarcık biçiminde görünür.
3Mücevher suyuyla alıcının hevesi kızışır;
4oysa serap dalgası susamış dudağı doyuramaz.
5Diken, amber kokulu gül fidanından doğmuş olsa da,
6ey sövüp sayan, eğri yaratılışlıları şeref düşkünü eder.
7Arzu iması sakinin kalbini yaralanabilir hâle getirir;
8ayna evine nefes dalgası bile sel olur.
9Kokunun zulmüne karşılık bulunduğunu gösteren,
10ateşin alevini soğutan kebabın gözyaşıdır.
11Kavuşma neşesi vereni elemle sarhoş etti,
12kabarcık kadehi bakışın eline bir göz gibi sunulalı beri.
13Taklit ehli yolcuya feyiz ulaştıramaz;
14acele ışığı yolcuya aydınlık veremez.
15Her an meclisleri dolaşan zevk ehlinin
16eli sonunda şarap şişesi gibi boş kalır.
17Ey Hikmet, inceliklerin tadını kavrayan ruhtur;
18rebabın gövdesi dokunan elde yalnız tahta bir oyuncaktır.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Şeyhülislâm Ârif Hikmet Bey adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Kadeh kabarcık, nefes sel, şişe ise sonunda boş kalan el olur. Şair duyusal meclis imgelerini sürekli sınar: dış parlaklık yetmez, acele ışığı yol göstermez. Rebab örneği, sesi ve anlamı tahta gövdeden ruha taşır.