Turnalar Garipçe Öter

Kızılöz turnalarının garip ötüşü sevgilinin sürmeli ela gözleriyle birlikte anılır. Rüzgârda tel tel olan siyah saçtan dosta gönderilen güllere geçilir; Karacaoğlan son bentte Allah izin verirse dost yüzünü görmeyi umut eder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Garipçe garipçe öter

   Kızıl özün turnaları

   1Kızılöz’ün turnaları,

   2garipçe garipçe öter.

   Turnaların garip ötüşü şiirin sesini kurar; yer adıyla belirtilen kuş topluluğu ayrılık duygusunu belirli bir manzaraya bağlar. “Garipçe” ikilemesi kuş sesini yalnız hüzünlü değil, yersiz yurtsuz bir çağrı olarak duyurur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yiğide eğlence yeter

   Ala gözün sürmeleri

   1Ela gözün sürmeleri,

   2yiğide eğlence olarak yeter.

   Sürmeli ela gözler yiğit için tek başına eğlence sayılır; sevgilinin bakışı bütün meclis ve oyalanma araçlarının yerini tutar. Ela göz ve sürme birlikte bakışı süslü bir eğlenceye çevirir; yiğidin başka meclise ihtiyacı kalmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Öte döner havailenir

   Beri döner cığalanır

   1Öteye dönüp havalanır.

   2Beriye dönüp nazlanır.

   Turnanın öteye ve beriye dönüşü kararsız hareket üretir; havalanma ile nazlanma kuş ve sevgili davranışlarını yaklaştırır. Öte ve beri yönleri arasında salınmak, turnaların uçuşuna sevgilinin nazlı kararsızlığını yükler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yel estikçe tel tel olur

   Siyah zülfün burmaları

   1Rüzgâr estikçe tel tel olur,

   2siyah saçının kıvrımları.

   Rüzgârın siyah saç kıvrımlarını tel tel açması portreye hareket verir; tabiat sevgilinin süsünü görünür kılar. Yelin her esişte saçları ayrı tele bölmesi, durağan güzelliği sürekli yenilenen bir görüntü yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gül devşirdim deste deste

   Armağan yolladım dosta

   1Gülleri deste deste topladım.

   2Dosta armağan gönderdim.

   Deste deste toplanan güller dosta armağandır; sevgi, somut emekle hazırlanıp uzak kişiye gönderilen bir hediyeye dönüşür. “Deste deste” tekrarı armağanın rastgele değil, emekle çoğaltılıp düzenlendiğini belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Böyle m-olur dostun dosta

   Varıp varıp gelmeleri

   1Dostun dosta,

   2gidip gidip gelmesi böyle mi olur?

   Dostun sürekli gidip gelmesi eleştirilir; soru, karşılıklı sevginin böyle kararsız davranışla bağdaşmadığını düşündürür. “Varıp varıp” tekrarı gidişleri çoğaltır; asıl eksik kalan, her dönüşte kurulması gereken sürekliliktir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   KARACAOĞLAN bulur mu ola

   Bu dert beni alır mı ola

   1Karacaoğlan acaba bulur mu?

   2Bu dert beni alıp götürür mü?

   Mahlaslı bentte sevgiliyi bulma umudu ile derdin öldürücü ihtimali yan yana durur; sonuç henüz belli değildir. Bulmak ile derdin alması karşı karşıyadır; bir sonuç kavuşmayı, öteki anlatıcının tükenişini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Mevlâm izin verir mi ola

   Dost yüzünü görmeleri

   1Allah’ım izin verir mi,

   2dostun yüzünü görmeye?

   Son dilek doğrudan Allah’ın iznine bağlanır; istenen büyük bir mucize değil, yalnız dost yüzünü yeniden görebilmektir. “İzin” sözü kavuşmayı insan iradesinden çıkarır; dost yüzü ancak ilahi imkân açılırsa görülebilecektir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle