Gazel — Mevlânâ hakkında medhiyeyi muhtevi

Eflâkî, aşkı insanı Hakk’a ulaştıran, nefsi boyun eğdiren ve ham kişiyi olgunlaştıran dönüştürücü bir kudret olarak över. Yusuf, Musa ve İsa göndermelerinden sonra şiir, Mevlânâ’nın bir nazarla şairin dileğini tamamladığı medhiye sonucuna bağlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Her kime kim bir nefes ışk selâm eyledi

   Gönli ulaşdı Hak’a cânla melâm eyledi

   Sevdi inâyet anı buldı hidâyet cânı

   Cânını ol âşıkın oda harâm eyledi

   Aşk bigi kimyâ görmedi hiç evliyâ

   Âşık olan bî riyâ nefsi gulâm eyledi

   Ol cihâna gitmeğe cehd ü cihâd itmeğe

   Cânları esritmeğe ışkı müdâm eyledi

   Işkı nice şerh idem bilemezem iy dedem

   Âmileri hâs ider rahmeti âm eyledi

   Yûsufa zindânı ışk dâr-ı selâm eyledi

   İy nice hâm âdemi ışk ile buldı demi

   Nefse uyan puhteler kendüyi hâm eyledi

   Kimsene nefsi zebun kılmadı iy zûfünun

   Demüri od kaynadur ışk anı râm eyledi

   Işk ile Mûsâ Kelîm ışk ile Îsâ kerîm

   Işk ile Hak Ahmed’i bahr-i kelâm eyledi

   Maksûdun Eflâkî’nin bir nazar ile bugün

   Kutb-i cihân Mevlânâ virdi tamâm eyledi

   1Aşk bir an olsun kime selam verdiyse,

   2gönlü Allah'a ulaştı, canıyla kınanmayı göze aldı.

   3İlahi yardım onu sevdi, canı doğru yolu buldu;

   4aşk, o âşığın canını ateşe haram etti.

   5Veliler aşk gibi bir kimya görmedi;

   6riyadan uzak âşık, nefsini köle etti.

   7Öteki dünyaya gitmek, çaba ve savaş vermek,

   8canları mest etmek için aşkı sürekli kıldı.

   9Aşkı nasıl anlatayım, bilemiyorum ey büyüğüm;

   10o, sıradanları seçkin kılar, rahmeti herkese yayar.

   11Aşk, Yusuf'un zindanını esenlik yurduna çevirdi;

   12nice ham insan aşk sayesinde kıvamını buldu.

   13Nefsine uyan olgun kişiler kendilerini hamlaştırdı.

   14Ey bilgi sahibi, hiç kimse nefsini yenemedi;

   15ateş demiri kaynatır, aşk da nefsi boyun eğdirir.

   16Musa aşk ile Allah'ın konuştuğu kişi, İsa aşk ile yüce oldu;

   17Allah, Ahmed'i aşk ile söz denizine çevirdi.

   18Eflâkî'nin bugünkü dileğini bir bakışla,

   19dünyanın kutbu Mevlânâ verdi ve tamamladı.

   Şiirin omurgası aşkın kimyaya, ateşe ve denize benzetilen dönüştürücü gücüdür. Yusuf’un zindanı esenlik yurduna döner; Musa, İsa ve Ahmed’in manevi mertebeleri de aşkla açıklanır. Son iki dize genel öğretiyi Eflâkî’nin Mevlânâ’dan gördüğü lütfa bağlayarak medhiyeyi kişisel bir şükür ifadesiyle tamamlar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle