Ey yüzü gülden taze, sana sahip çıkacak çok kişi vardır

Şair gülden taze yüzlü sevgilinin güzelliğini gören herkesin ona sahip çıkacağını söyler. İskender, dünya şahı ve taç ile taht imgeleri güzelin hükümdarlığını büyütür. Dudak sır kutusu, hançer ise kıskanç koruyucudur. Ömer kendisini sevgilinin eteğine sarılmak isteyen küçük ve belalı bir kul olarak sunar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gerçi çoktur ey yüzü gülter sana sâhib çıkar

   Nakş-ı hüsnün seyr iden bir bir sana sâhib çıkar

   1Ey yüzü gülden taze, gerçi sana sahip çıkacak çok kişi vardır.

   2Güzelliğinin nakşını görenler birer birer sana sahip çıkar.

   Yüzün gülden taze oluşu, güzelliği gören herkesi sahiplenmeye çağırır. Buradaki sahiplik tek kişinin hakkı değil, seyir karşısında art arda doğan hayranlık iddialarıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Nâgehan bir kez nazar kılsa ruhin mir’âtına

   Nazlı yârin şâh-ı İskender sana sâhib çıkar

   1Nazlı sevgili ansızın yüzünün aynasına bir kez baksa,

   2Şah İskender bile sana sahip çıkmaya gelir.

   Sevgilinin kendi yüz aynasına bakması bile İskender’i harekete geçirir. Dünya fatihinin güzellik karşısında koruyucuya dönüşmesi, yüzün siyasi kudreti aşan hükmünü anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Tâ ezelden olmuşum hüsnünle aşkın vâsılı

   Oldu zülfünde gönül cemâle karşu asılı

   1Ezelden beri güzelliğine ve aşkına ulaşmışım.

   2Gönül saçında, yüzünün karşısında asılı kaldı.

   Ezelden beri aşka ulaşan gönül, sevgilinin saçında yüzün karşısında asılı kalır. Kavuşma özgürlük getirmez; aksine güzelin iki unsuru arasında süren gönüllü bir tutsaklık yaratır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mâh rûyin şâh-ı âlem görse ömrüm hâsılı

   Tâc ü tahtın sana terkeder sana sâhib çıkar

   1Ey ömrümün özü, dünya şahı ay yüzünü görse,

   2Tacını ve tahtını sana bırakıp sana sahip çıkar.

   Dünya şahı ay yüzü gördüğünde taç ve tahtını bırakır. Hükümdarlık araçlarının sevgiliye devri, onun güzellik egemenliğinin devlet iktidarından üstün olduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dilberâ lâ’lin senin bir hokka-i esrâr iken

   Kande varsam hasretinle mübtelâ bîmâr iken

   1Ey güzel, dudağın bir sır kutusu iken,

   2Nereye gitsem hasretinle tutulmuş bir hasta olurum.

   Dudak açılmamış sırları saklayan küçük bir kutudur; hasret ise şairi gittiği her yerde hasta eder. Sevgilinin ağzındaki kapalılık, âşığın bütün mekânlara yayılan derdiyle karşılaşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bî tekellüf bekleyeyin bel bucağın var iken

   Ey delikanlu güzel hançer sana sâhib çıkar

   1Belinin ince köşesi varken seni çekinmeden beklerim.

   2Ey delikanlı güzel, hançer sana sahip çıkar.

   İnce bel çevresinde beklemek, erişilmez bedene sabırlı yaklaşımı anlatır. Hançerin güzelin sahibi sayılması ise onu koruyan keskin tehlikeyi ve yaklaşanın karşılaşacağı tehdidi hatırlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Sen nigâh ettikçe her bir yâre cânım pâresi

   Bîkıyâs olur sana üftâde cânım pâresi

   1Sen her baktıkça canımın parçası olan her yaraya,

   2Canımın parçası sana ölçüsüz derecede düşkün olur.

   Sevgilinin her bakışı âşığın yaralarına yönelir ve can parçasının düşkünlüğünü ölçüsüz artırır. Bakış tedavi etmez; yaranın üzerindeki dikkat bağlılığı daha da yoğunlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Alsa dûş-i dâmenin tenhâde cânım pâresi

   Bu belâkeş Ömer’in kemter sana sâhib çıkar

   1Canımın parçası tenha yerde eteğinin omzunu tutsa,

   2Bu belalı Ömer’in küçük kulu sana sahip çıkar.

   Tenhada eteğe uzanma hayali yakınlık arzusunu belirginleştirir. Ömer kendisini belaya dayanmış küçük kul diye sunarak büyük hükümdarların sahiplik iddialarına karşı sadakatini öne çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle